Wat is een beroerte?
Wat is een beroerte?
Laatste update: 11-12-2025
Een beroerte kan je opeens overkomen. Je voelt je misschien ineens niet zo lekker, begint verward te praten of krijgt een scheve mond: het zijn signalen dat je een beroerte hebt. Elke dag krijgen in Nederland meer dan 100 mensen een beroerte. In dit artikel ontdek je wat een beroerte precies is, hoe je het herkent en wat de gevolgen kunnen zijn.
Redacteur: Manon Vonkeman
Bij een beroerte gaat er iets mis bij een van de bloedvaten in je hersenen, waardoor een deel van je hersenen beschadigd kan raken. Na een beroerte verandert je leven daardoor vaak voorgoed. Ook Jeffrey kreeg een beroerte. Hij was toen 32 en moest alles opnieuw leren. Zijn partner Corrie vertelt in deze video over de impact ervan op hun leven:
Het hele verhaal van Jeffrey en Corrie zie je in deze uitzending van ‘Geef om je hersenen’ van omroep MAX.
Hoe ontstaat een beroerte?
Een beroerte is een verzamelnaam voor drie aandoeningen: een TIA, een herseninfarct, en een hersenbloeding. In alle gevallen gaat er iets verkeerd bij een bloedvat in je hersenen. Maar wat er precies gebeurt, verschilt per soort. Omdat je aan de signalen van een beroerte niet kan zien om welke soort het gaat, wordt de term 'beroerte' gebruikt. Pas in het ziekenhuis kunnen artsen met zekerheid zeggen om welke soort beroerte het gaat:
- Bij een herseninfarct raakt een bloedvat in je hersenen verstopt door een bloedstolsel. Dit zorgt ervoor dat een deel van je hersenen geen bloed krijgt en daardoor ook geen zuurstof, wat leidt tot schade.
- Bij een TIA (Transient Ischemic Attack) is er ook een bloedvat verstopt. Maar het verschil is dat deze verstopping tijdelijk is. Meestal herstelt je lichaam binnen een halfuur volledig. Bovendien is er geen blijvende schade.
- Een hersenbloeding komt het minst voor van de drie. Er is dan geen verstopping, maar een scheur in een bloedvat. Hierdoor stroomt er bloed in het hersenweefsel of in de ruimte tussen de hersenen en de schedel (de hersenvliezen). Dit veroorzaakt schade.
Driekwart van de mensen die een beroerte krijgt, is 65 jaar of ouder. Er zijn een aantal dingen die het risico vergroten:
- Ongezond leven (denk aan: roken, veel alcohol, ongezond eten, stress, en drugs als XTC en cocaïne)
- Slagaderverkalking
- Hoog cholesterol
- Hoge bloeddruk
- Boezemfibrilleren
- Diabetes
- Ernstig overgewicht (obesitas)
- Migraine met aura
- Stollingsziektes
- Sommige behandelingen, bijvoorbeeld met hormonen of bepaalde bloedverdunners
Hoe herken je een beroerte?
De klachten van een beroerte beginnen plotseling. Je merkt dan vaak dat er iets niet helemaal klopt. Waar je last van hebt, hangt af van het hersengebied dat wordt getroffen. Meestal heb je minstens een van deze drie klachten:
- Je mond zakt scheef.
- Je begint verward of vreemd te praten.
- Een lamme arm: het lukt niet meer om je arm goed te bewegen. Je voelt hem bijvoorbeeld niet goed meer of hij blijft een beetje hangen.
Adri had ook geen gevoel meer in zijn been en arm, maar herkende zelf niet dat het een teken van een beroerte was:
"Ik dacht: het gaat wel, ik ga gewoon werken."
Omdat deze klachten bij zoveel mensen met een beroerte voorkomen, zijn er trucjes om te checken of hier sprake van is:
- Om te kijken of iemands mond scheef hangt, kan je vragen of die persoon kan lachen of diens tanden kan laten zien.
- Voor de spraak kan je vragen of iemand wat tegen je kan zeggen.
- Om te checken of er sprake is van een lamme arm, laat je iemand de armen recht naar voren houden en vervolgens de handpalmen naar boven draaien. Je checkt dan of een van de armen naar beneden zakt.
Herken je deze symptomen bij iemand? Denk dan aan dit ezelsbruggetje van de Hersenstichting: mond-spraak-arm = beroerte-alarm. Bel dan zo snel mogelijk 112. Want hoe eerder je medische hulp krijgt bij een beroerte, hoe groter de kans op herstel.
Er kunnen ook andere symptomen zijn. De verlamming kan bijvoorbeeld ook in een ander deel van je lichaam plaatsvinden, zoals je been. Of je hebt zelfs geen kracht of gevoel meer aan één hele kant van je lichaam. Bij een beroerte in je rechterhersenhelft gaat het om de linkerkant van je lichaam en bij een beroerte in je linkerhersenhelft om de rechterkant.
Ook je zicht kan slechter worden. Je ziet bijvoorbeeld minder, dubbel of wazig. Verder kan je moeite hebben met je evenwicht. Alles gaat bijvoorbeeld draaien om je heen of het lukt niet om goed te lopen. Bij een hersenbloeding kan je bovendien last krijgen van (hevige) hoofdpijn, misselijkheid of overgeven.
Meteoroloog Peter Timofeeff kreeg ook een hersenbloeding. Hij en zijn vrouw vertellen in deze video wat er gebeurde:
"Zo halverwege deed mijn lijf het ineens niet meer."
Kan je een beroerte behandelen?
In het ziekenhuis krijg je vaak eerst een CT-scan van je hersenen om te kijken om welke soort het gaat. Voor elke soort geldt: hoe eerder je erbij bent, hoe groter de kans op herstel. Bij een herseninfarct kunnen medicijnen via een infuus het bloedstolsel soms oplossen. Ook kan de arts het stolsel soms weghalen met een dun slangetje (katheter) via je lies. In de video hieronder zie je hoe dat werkt:
Hoogleraar AI Henk Marquering werkt met zijn team aan een AI-project, waarbij ze een ‘digitale tweeling’ maken van een patiënt. Daarop kunnen ze zien wat verschillende beroerte-behandelingen doen vóór ze worden uitgevoerd. Bekijk hier de hele uitzending van Focus.
Bij een hersenbloeding stopt de bloeding meestal vanzelf. Maar doordat er dan al bloed uit het bloedvat is gelekt naar plekken waar het niet hoort, kan het alsnog schade geven. Soms krijg je medicijnen die ervoor zorgen dat je bloed beter stolt. Als de plek blijft bloeden, dan moet je soms geopereerd worden.
Vaak blijf je de rest van je leven medicijnen slikken die het risico op een nieuwe beroerte moeten verkleinen. Dit kunnen bijvoorbeeld bloedverdunners, cholesterolverlagers of bloeddrukverlagers zijn, afhankelijk van de oorzaak van de beroerte.
Wat zijn de gevolgen van een beroerte?
Drie op de vier mensen overleeft een beroerte. Maar vaak houd je er wel blijvende gevolgen aan over. Welke gevolgen dat zijn, verschilt per persoon. Ook hangt het ervan af in welke hersengebieden de beroerte was. Als het bijvoorbeeld gaat om een deel dat je spieren aanstuurt, zal je ook daaraan schade hebben. In onderstaande video vertelt Siemon over de gevolgen van zijn herseninfarct:
Siemon was 43 toen hij een herseninfarct kreeg en leeft jaren later nog steeds met de gevolgen.
(Blijvende) gevolgen kunnen bijvoorbeeld zijn:
- Geen gevoel, tintelingen, of minder kracht in een deel van je lichaam. Vaak aan één kant.
- Stijve spieren of spieren die bewegen zonder dat jij dat wil.
- Vermoeidheid.
- Slechter zien, bijvoorbeeld minder zicht, wazig zicht of dubbelzien.
- Afasie: een taalstoornis waarbij het niet lukt om te zeggen wat je wil. Je praat bijvoorbeeld onduidelijk of kan niet op woorden komen.
- Problemen met denken, geheugen en concentratie.
- Angst, somberheid of stemmingswisselingen.
- Overprikkeling: geluiden, licht of drukte kunnen bijvoorbeeld te veel zijn, waardoor je sneller moe of gespannen raakt.
- Moeite met slikken.
- Apraxie: je kan bepaalde alledaagse handelingen niet meer goed uitvoeren. Je spieren werken nog en je weet wat je wil doen, maar je hersenen sturen de beweging niet goed aan waardoor het niet lukt.
- Neglect: je bent je niet bewust van één kant van je lichaam. Je merkt het bijvoorbeeld niet als iemand aan die kant van je staat.
Afasie komt vaak voor na een beroerte. Ook Derk kan niet goed praten en krijgt daar hulp bij in een revalidatiecentrum:
Revalidatie begint zo snel mogelijk. Vaak krijg je allerlei oefeningen, zoals leren zitten en lopen, taal oefenen, of dagelijkse dingen opnieuw aanleren, zoals je aankleden of tandenpoetsen. Dit begint meestal al in het ziekenhuis. Daarna ga je meestal in een revalidatiecentrum of vanuit huis revalideren. Thuis heb je vaak extra hulp nodig. Hoe goed je herstelt, verschilt per persoon. In de eerste weken ga je meestal het hardst vooruit. In de maanden daarna gaat verbetering vaak met kleinere stapjes. Na een halfjaar revalideren kan bijna de helft weer voor zichzelf zorgen.
In het kort:
Een beroerte is een verzamelnaam voor een TIA, herseninfarct, en hersenbloeding.
Bij een beroerte raakt een bloedvat in je hersenen verstopt (herseninfarct, TIA) of komt er een scheur in (hersenbloeding).
In 9 van de 10 gevallen komt minstens een van deze klachten voor: een scheve mond, verward praten, of lamme arm.
In het ziekenhuis stellen ze vast of het gaat om een TIA, herseninfarct of hersenbloeding. Hoe sneller je in het ziekenhuis bent, hoe groter de kans op herstel.
Drie op de vier mensen overleeft een beroerte. Maar vaak houd je er wel blijvende gevolgen aan over. Na een halfjaar revalideren kan bijna de helft weer voor zichzelf zorgen.
Geraadpleegde bronnen
En je weet het!
Anderen het laten weten?
