fvd_baudetheader
Wat is Forum voor Democratie?

De partij van rechtsfilosoof Thierry Baudet kende een snelle opmars. Het doel? Meer inspraak van het Nederlandse volk in de politieke besluitvorming en minder invloed van de Europese Unie. Referenda zijn volgens FvD het middel om ‘het partijkartel’ te doorbreken en macht van de ‘politieke elites’ te verminderen.

1

Wat vindt FvD?

De partij is ideologisch gezien het verre neefje van D66, want kern van het programma is het invoeren van diverse vormen van directe democratie, zoals referenda en gekozen bestuurders. Maar FvD heeft ook meer rechts-conservatieve standpunten. Zoals het versterken van de nationale soevereiniteit, zwaardere straffen voor geweldsdelicten, asielbeleid naar Australisch model (selectieve opvang van vluchtelingen en alleen tijdelijke arbeidsmigranten) en verlaging van belastingen door te bezuinigen op ontwikkelingshulp. Het is een populistische partij. Lijsttrekker Thierry Baudet wil ‘het partijkartel breken’, zegt hij en is niet tevreden met de gevestigde politieke elite.

Volgens Thierry Baudet verkeert onze democratie in een crisis. De gevestigde politieke elite, 'het partijkartel', is te machtig. 

Hoe kun je Thierry Baudet en zijn vaak controversiële denkbeelden beter begrijpen dan door hemzelf te citeren? De Forum voor Democratie-voorman schrijft in zijn boek Oikofobie: de angst voor het eigene (2018) dat het eigene van Nederland kapot wordt gemaakt. "Door het multiculturalisme en de open grenzen, waardoor elk jaar weer tienduizenden immigranten ons land binnenkomen en elk jaar de sociale samenhang verder onder druk komt te staan. Door de Europese Unie, die de inwoners van ons land zeggenschap over hun leven ontneemt en een bureaucratie optuigt die het nationale parlement op vrijwel elk punt kan overstemmen." En vergeet de moderne kunsten niet, "de vervreemdende klanken van de atonale muziek; de onbegrijpelijke stellages en kleurstrepen in moderne musea; de afschrikwekkende bouwsels die in elke stad verrijzen."

De maatschappelijke elite zou lijden aan een afkeer van het eigene, aan oikofobie: "een ziekelijke afkeer van de geborgenheid van ons thuis; van de eigen gewoontes en gebruiken; van de schoonheid en harmonie van de traditionele kunsten en architectuur." De vrees om het vertrouwde te verliezen, de eigen Westerse cultuur ten onder te zien gaan, omdat het niet gekoesterd wordt en zal worden overvleugeld door andere – minder beschaafde - culturen, zoals de islam, is een centraal thema van Forum voor Democratie. Andere politici, zoals Geert Wilders, spreken eerder diezelfde vrees uit.

2

Hoe ontstaat FvD?

Het begint met de denktank GeenPeil, waar FvD-voorman Thierry Baudet een van de drijvende krachten van is. Samen met website GeenStijl en het Burgercomité EU willen ze een nationaal, raadgevend referendum. Over een kwestie waarvan iedereen in eerste instantie denkt dat het ze nooit lukt om de bevolking ervoor warm te krijgen: een associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Baudet en Roos zijn tegen zo’n verdrag. Om een referendum te mogen uitschrijven, moeten ze in zes weken tijd ten minste driehonderdduizend handtekeningen verzamelen. De initiatiefnemers toeren in een blauw busje met de tekst ‘Doe mee. Red de democratie’ door het land, zijn op social media heel actief en organiseren debatten. Ze halen uiteindelijk 443.000 handtekeningen op. Deze stunt van formaat levert Baudet en het campagnegezicht van GeenPeil - journalist Jan Roos - veel publiciteit op. Maar de regering weigert om het besluit van het referendum (nee tegen het associatieverdrag) uit te voeren.

baudet jan roos

Thierry Baudet (r) en Jan Roos voeren in 2015 campagne voor een raadgevend referendum over het associatieverdrag tussen Oekraïne en de Europese Unie. 

 © ANP

Baudet zelf voert als reden voor het oprichten van een eigen politieke partij de teleurstelling en frustratie hierover aan: deze onwil van politici om de uitkomst van het referendum in politieke daden om te zetten. Als Baudet in september 2016 bekend maakt dat hij met een eigen politieke partij - Forum voor Democratie - de landelijke politiek in gaat, is de scepsis aanvankelijk groot. Wordt het niet ‘veel te druk’ in de rechtse, politieke hoek? Knap dat Roos en Baudet samen zoveel mensen op de been hebben gekregen om te stemmen voor dat referendum, maar in de Tweede Kamer gekozen worden met een gloednieuwe politieke partij? Dat zien velen niet voor zich.

Het wordt druk op rechts: na Jan Roos wil ook Thierry Baudet meedoen aan de verkiezingen, met het Forum voor Democratie.

Toch lukt het, en komt Forum met 2 zetels in de Tweede Kamer. Samen met strafpleiter en advocaat Theo Hiddema vormt Baudet jarenlang een tweemansfractie. Het grootste succes heeft de partij bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart 2019. FvD doet dan in alle provincies mee en krijgt een grote hoeveelheid stemmen. Ze worden zelfs de grootste partij en gaan daarna in diverse provincies meebesturen. Door de grote winst wordt Forum ook in de Eerste Kamer een grote partij. Ze gaan van nul naar twaalf zetels, waarmee ze even groot worden als de VVD.

Baudet schuwt de controverse niet en gebruikt soms beladen terminologie, die gelieerd wordt aan extreemrechts, en waar velen aanstoot aan nemen. Zo spreekt Baudet zich in 2017 uit voor "homeopathische verdunning van de Nederlandse bevolking" met "alle volkeren van de wereld". Dat roept associaties op met de alt-rightbeweging. In Oikofobie gebruikt hij het woord verdunnen weer, daar gaat het over het "verdunnen van nationale identiteiten".

FvD piano

Baudet en Hiddema achter de piano die met enige moeite naar de Tweede Kamer is vervoerd. 

Op het FvD-partijcongres in 2017 laat Baudet voor het eerst de term ‘boreaal Europa’ vallen. Een term die de extreemrechtse politicus Jean-Marie Le Pen in 2015 gebruikt om aan te geven dat Europa oorspronkelijk uitsluitend een witte bevolking heeft en dat dit ook zo zou moeten blijven. Onder andere deze uitspraak kost Le Pen zijn lidmaatschap van zijn eigen partij, Le Front National, naast antisemitische opmerkingen. Baudet gebruikt de term ‘boreaal’ opnieuw in zijn overwinningsspeech bij de Provinciale Statenverkiezing in 2019: "Net als al die andere landen van onze boreale wereld worden we kapotgemaakt door de mensen die ons juist zouden moeten beschermen." Baudet doelt hier weer op de maatschappelijke elite. Dat roept veel weerstand op, ook in eigen kring.

3

Waardoor stappen mensen op bij FvD?

Forum voor Democratie in de beginperiode méér dan Baudet en Hiddema: Henk Otten is achter de schermen de grote man en mede-oprichter van de partij. Verder hebben hoogleraar Paul Cliteur, oud-hoogleraar geschiedenis Frank Ankersmit, bankier Paul Frentrop en oud-VVD-senator Robert de Haze Winkelman zich verbonden aan de partij. Maar de eenheid duurt niet lang. Ankersmit vertrekt. De Haze Winkelman wordt in 2018 uit de partij gezet en in 2019 weer in genade aangenomen. Mede-oprichter Otten wordt geroyeerd in 2019.

In 2020 ontstaat onrust over nazistische, homofobe en antisemitische uitlatingen van leden van de jongerenafdeling JFvD, geuit in besloten whatsappgroepen. De partij kondigt een eigen onderzoek aan, maar voor veel partijleden is dit niet genoeg. Steeds meer senatoren, Statenleden en prominente partijleden stappen op. Ook Theo Hiddema wil niet meer op de lijst staan. Na een omstreden ledenraadpleging krijgt Baudet de leiding van de partij weer in handen. Maar door het vertrek van tientallen partijprominenten, senatoren, europarlementariërs en statenleden is van de partij weinig meer over.

Wat is er allemaal gebeurd volgens Baudet? En is er nog wel een toekomst voor de partij?

In het kort:

  • Thierry Baudet is een van de drijvende krachten achter GeenPeil dat een nationaal, raadgevend referendum wil houden over de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne. Dat levert hem veel publiciteit op.

  • Als Baudet in september 2016 bekend maakt dat hij met een eigen politieke partij - Forum voor Democratie - de landelijke politiek in gaat, is de scepsis aanvankelijk groot: nóg een rechtse partij erbij? 

  • FvD blijkt wel degelijk een serieuze partij, die twee zetels behaalt bij de Tweede Kamer-verkiezingen van 2017. Samen met strafpleiter Hiddema vormt Baudet een tweemansfractie. 

  • De Provinciale Statenverkiezingen in 2019 zijn een groot succes voor Forum. Hierdoor krijgen ze 12 zetels in de Eerste Kamer.

  • In 2020 spat de partij uit elkaar als partijleider Baudet nauwelijks afstand neemt van extremistische appjes van zijn jongerenpartij. Hierop stappen tientallen volksvertegenwoordigers op.

     

En je weet het!

Anderen het laten weten?

Ook interessant

om te weten