Wat is progressief en conservatief?

... en je weet het

Laatste update: 31-07-2025

ANP

Mensen en politieke partijen hebben vaak veel verschillende . Die verschillende standpunten noemen we vaak progressief of conservatief.

ANP

Conservatief betekent behoudend. Je wilt dingen dan graag houden zoals ze zijn.

Progressief is het tegenovergestelde en juist vaak gericht op vernieuwen.

Maar de betekenis van conservatief en progressief is breder.

Want conservatief is niet altijd behoudend en progressief niet altijd vernieuwend.

Je kan de stromingen daarom ook uit elkaar houden op basis van hun standpunten. Mensen die conservatief zijn vinden vaak de , nationalisme, eigen cultuur en tradities belangrijk. Mensen die progressief zijn leggen de nadruk meestal meer op , culturele diversiteit en internationale samenwerkingen.

RandlandEO

“Er zijn weinig standpunten waarover wij het eens zijn.”

De termen progressief en conservatief zijn niet hetzelfde als politiek links en rechts.

Daarom worden politieke partijen verdeeld over twee assen: links–rechts en progressief–conservatief. Dit heet het politieke .

Toch wordt rechts vaak conservatief genoemd en links progressief. Die verdeling komt al uit de . Toen zaten de progressieven ook letterlijk links en de conservatieven rechts in het parlement.

ANP

De verdeling tussen progressief en conservatief ging tot in de vorige eeuw vooral over economische onderwerpen, zoals belastingen.

Maar het gaat tegenwoordig ook vaak over onderwerpen. Zoals migratie, seksuele vrijheid en tradities.

Lekker conservatiefVPRO

Iedereen heeft zijn eigen opvattingen. Zo kunnen vader en zoon verschillend denken over migratie.

ANP

Progressieven willen vaak sociaal-cultureel veel vrijheid. Zoals het abortusrecht of meer rechten voor lhbtqia+’ers.

Conservatieven zijn over het algemeen voorzichtiger met snelle sociaal-culturele veranderingen. Ze willen meestal juist beschermen.

ANP

Bij economische onderwerpen is dat precies andersom.

Conservatieven willen economisch weinig controle en veel vrijheid. Bijvoorbeeld via een . Om zo prijzen laag te kunnen houden en vernieuwing aan te moedigen.

ANP

Progressieven willen economisch juist dat de overheid meer ingrijpt. Bijvoorbeeld door hogere belastingen voor mensen en bedrijven die meer verdienen. Om geld zo gelijker te verdelen over de samenleving.

ANP

Progressief en conservatief kunnen tegenwoordig allebei een roep om verandering zijn.

Een conservatief iemand kan het bijvoorbeeld oneens zijn met dingen die nu geaccepteerd zijn in de samenleving. En dit willen veranderen.

ANP

Veel conservatieve partijen willen bijvoorbeeld de huidige mogelijkheid voor euthanasie weer beperken.

Terwijl veel progressieve partijen dit juist willen behouden of zelfs verruimen.

Het kan dus per onderwerp verschillen wat progressief en conservatief precies betekent. Sommige politieke partijen hebben dan ook progressieve én conservatieve standpunten. Ze zijn niet volledig het een of het ander.

Wat is progressief en conservatief?