Wat zijn de machtigste landen in de wereld?
Wat zijn de machtigste landen in de wereld?
Laatste update: 04-03-2026
Er zijn bijna 200 landen op de wereld. Toch heeft het ene land veel meer te zeggen op het wereldtoneel dan het andere. Bijvoorbeeld omdat ze cultureel invloed hebben, zoals Italië. Of omdat ze veel invloed hebben op onze economie door handel, zoals China. Op verschillende manieren kunnen landen macht hebben in de wereld. Welke landen de meeste macht hebben en wat dat betekent voor de rest van de wereld ontdek je hier.
Redacteur: Ronja Boer
Wat zorgt ervoor dat een land machtig is?
Macht betekent dat je het gedrag van anderen kan beïnvloeden omdat je middelen hebt die zij niet hebben. Denk aan geld, militaire kracht, technologische kennis of populariteit. Zo werkt macht tussen mensen, maar ook tussen landen.
Een land met veel macht kan hiermee grote beslissingen beïnvloeden die ook effect hebben op de rest van de wereld. Daarbij speelt eigenbelang natuurlijk een grote rol. Er zijn in ieder geval 4 belangrijke vormen van macht op het wereldtoneel.
- Een land met grote militaire kracht, ook wel hard power, kan veel invloed hebben op vrede en oorlog [1]. Denk aan hulp tijdens NAVO-missies, rampenbestrijding of tijdens conflicten. Maar militaire macht kan ook gevaarlijk zijn. Zo kan je met veel militaire macht andere landen afschrikken en zorgen dat ze geen dingen doen die niet in lijn zijn met jouw wensen. Denk aan de druk die de Verenigde Staten aan Iran oplegt rondom hun nucleaire programma. Velen zullen dit zien als een positieve actie van de VS. Tegelijkertijd heeft de VS ook gedreigd om zijn militaire macht in te zetten om Groenland over te nemen. Daar zijn veel landen dan weer fel op tegen. Door militaire macht is de VS in ieder geval in staat om landen onder druk te zetten.
- Economische macht bestaat uit verschillende factoren. Meestal wordt gekeken naar het Bruto Binnenlands Product (BBP), dus hoeveel geld en kapitaal een land heeft. Een land kan rijk zijn doordat het veel waardevolle grondstoffen heeft of uitblinkt in een specifieke markt (monopolie), bijvoorbeeld technologie. Dan heeft het land een goede handelspositie. Door dreigen met geld en handel kan een land veel invloed afdwingen. Denk aan wanneer de Europese Unie besloot veel minder gas uit Rusland te kopen wegens de oorlog in Oekraïne.
- Een land met veel politieke macht heeft een hoge status binnen internationale coalities en daardoor veel te zeggen over internationale regelgeving. Ze hebben bijvoorbeeld een leidende rol bij de NAVO of vetorecht bij het bedenken van regels. Zo hebben allen de vijf vaste leden in de VN veiligheidsraad (Frankrijk, China, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten) vetorecht, waardoor als zij tegen iets stemmen, het sowieso niet doorgaat. Als Nederland dat doet en anderen stemmen wel voor, gaan de regels gewoon in.
- Een vorm van macht die wel eens vergeten wordt, is culturele invloed of soft power [1]. Daarbij heeft een land invloed op de manier van denken van andere werelddelen. Je kan bijvoorbeeld denken aan grote invloed op kunst, film, mode en eten. Een voorbeeld is ‘McDonaldisering’ in andere werelddelen. Dat betekent dat niet alleen Amerikaanse cultuur wordt verspreid door de herkenbare fastfoodketen, maar ook het idee daarachter: consumptie, efficiëntie en voorspelbaarheid.
Soft power is een slimme manier om meer culturele macht te krijgen. Voor meer over soft power kijk je de uitzending van Tegenlicht hier.
Aan de hand van deze vormen van macht kan je zien dat veel landen macht hebben op bepaalde gebieden. Zo heeft Noord-Korea een heel sterk leger met kernwapens, maar beslist het weer minder op cultureel gebied. De Scandinavische landen worden gezien als de sterkste democratieën en politiek erg geloofwaardig. Rusland staat bekend als cultureel invloedrijk in de Baltische Staten en Nederland is als handelsland en knooppunt economisch best machtig.
Voorbeelden van landen met macht
Wanneer is een land een grootmacht?
Enkele landen staan bekend als een grootmacht of zelfs supermacht, omdat zij veel macht en invloed hebben. Door de geschiedenis staan verschillende landen aan de top. Lang geleden verspreidde het Ottomaanse Rijk zich over delen van Europa en Afrika, Nederland verspreidde zich in de 17de eeuw over de hele wereld. Maar de woorden ‘grootmacht’ of 'wereldmacht' gebruiken we eigenlijk pas sinds de Koude Oorlog. Toen was de wereld verdeeld in twee blokken, waarbinnen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie heel veel macht hadden binnen hun eigen gebieden: oost en west. Daarom worden die gebieden invloedsferen genoemd.
Tijdens de Koude Oorlog was voor het eerst de wereld in twee machtsblokken verdeeld. Leer meer over deze verdeling op NPO Start.
In de 21ste eeuw, na de Koude Oorlog, lijkt de macht iets meer verdeeld over landen. Vooral veel Westerse landen die zich verenigen in de G7 hebben veel te zeggen. Zij hebben veel belangrijke organisaties mede-opgericht, zoals de NAVO, de VN en de EU, en zichzelf daarin een belangrijke positie gegeven. De Westerse cultuur en handel zijn nog steeds erg invloedrijk. Maar er zijn ook (opkomende) grootmachten in andere werelddelen. Om zich af te zetten tegen de Westerse bondgenoten proberen de BRICS-landen zich te verenigen en hun belangen op de agenda te krijgen. Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika worden namelijk ook steeds machtiger.
De BRICS-landen proberen invloed te krijgen tegenover het westerse blok. Bekijk het hele item hier.
Toch zijn er drie landen die met kop en schouders boven de rest uitsteken. In dit geval spreken we van supermachten: de Verenigde Staten, Rusland en China. Deze landen zijn in staat de wereld te domineren omdat ze sterk politiek en economisch bepalend zijn, en militair dreigend. In de video hieronder zie je hoe China alle 4 bezit.
China is een belangrijke supermacht, en dat laten ze ook zien.
Een supermacht zijn betekent niet alleen veel controle hebben, maar ook uitbreiden. Dat kan door een oorlog te starten en je hard power gebruiken, zoals Rusland controle over Oekraïne wil. Maar soms is het slimmer je soft power in te zetten. Daarmee proberen supermachten hun eigen belangen niet met kracht, maar met aantrekking af te dwingen. Door aantrekking willen andere landen vrijwillig jouw internationale koers volgen. Dit probeert Rusland ook in Oost-Europa.
Bekijk de hele uitzending van Bureau Buitenland hier.
Welke invloed hebben machtige landen op de rest van de wereld?
Supermachten hebben een aandeel in het bepalen van de wereldorde. Je herkent misschien bepaalde vormen van culturele invloed, bijvoorbeeld dat we in Nederland steeds meer Engels spreken of vooral Hollywoodfilms kijken. Maar de invloed van grootmachten is veel groter dan dat.
Handel is belangrijk voor elk land op aarde, een vorm van economische macht. Door invloed op de internationale handel kan je de wereldorde dus flink naar je hand zetten. Hier zijn verschillende voorbeelden van.
De Verenigde Staten zijn met het hoogste BBP, de belangrijke Wall Street-beurs, en de Amerikaanse dollar leidend voor de internationale handel. De Amerikaanse Dollar is de dominante munt voor internationale handel en veel grote techbedrijven komen uit de VS. Veel landen zijn dus afhankelijk van hen voor internationale handel. Maar ook China groeit, ze ontwikkelen steeds betere technologie zelf en kunnen dit ook verhandelen. De twee landen concurreren dus met elkaar om de wereldhandel te domineren. Dat concurreren gebeurt onder andere door het starten van een handelsoorlog, waar de hele wereld last van heeft.
Een handelsoorlog kent meestal alleen verliezers. Bekijk het hele item hier.
De grootschalige wereldhandel en productie hebben meer gevolgen. Het zorgt bijvoorbeeld ook voor heel veel CO2-uitstoot. De grootste wereldhandelaren, China, de Verenigde Staten en India, hebben dan ook de hoogste uitstoot van broeikasgassen [3]. Een grootmacht zijn heeft dus ook invloed op hoe snel de aarde opwarmt.
Maar macht hoeft geen negatief effect te hebben. De Europese Unie is bijvoorbeeld een populaire markt waar internationale bedrijven graag hun spullen verkopen, omdat de burgers geld hebben om die spullen te kopen. Daardoor heeft de Europese Unie veel macht: de EU kan de internationale regels bepalen waar producten en bedrijven aan moeten voldoen, een vorm van politieke en culturele macht. Anders ben je de waardevolle Europese markt kwijt. Dit wordt het Brussel-effect genoemd.
De Europese Unie kan economische invloed inzetten om regels te veranderen over de hele wereld.
Als laatste kunnen grootmachten zich bemoeien met internationale conflicten door hun militaire macht in te zetten. Soms om eigen gebied uit te breiden, zoals Rusland in Oekraïne. Soms ook omdat een van de partijen in conflict voor jouw belangen staat. De VS stuurt bijvoorbeeld vaker militaire onderdelen naar gebieden in het Midden-Oosten. Dat gebeurt volgens de VS vaak als vorm van 'soft power', ze zeggen daar democratie te willen brengen.
In het kort:
Macht betekent dat je invloed kan uitoefenen op het gedrag van anderen en keuzes die worden gemaakt.
Een land kan macht hebben op deze gebieden: militair, economisch, cultureel en politiek.
Soft power is een soort macht waarbij jouw aantrekkingskracht zorgt dat je invloed hebt. Hard power betekent dat je militaire of economische macht inzet.
Het woord 'grootmacht' gebruiken we sinds de Koude Oorlog. Er zijn altijd al landen geweest die in een bepaalde periode de meeste macht hebben.
Momenteel zijn er drie belangrijke supermachten, die hebben de meeste macht: de Verenigde Staten, China en Rusland.
Supermachten bepalen de 'wereldorde'. Dat betekent dat ze invloed hebben op hele belangrijke keuzes, bijvoorbeeld hoe we handelen, welke conflicten er spelen en welke films we kijken.
Geraadpleegde bronnen
En je weet het!
Anderen het laten weten?
