Hoe is straattaal ontstaan?
Presentator
Anas is acteur en presentator. Hij is onder andere bekend van de series H3L, Tonnano (Mocro Maffia), Onopgelost en de Tata’s. Ook presenteert hij Het Klokhuis.
Anas Derow
Volgens taalwetenschappers is straattaal een relatief nieuwe variant van het Nederlands, die vooral populair is onder jongeren. Het gaat om woorden uit andere talen die worden gebruikt, maar ook om nieuwe woordstructuren en zinsbouw. Straattaal is ontstaan in grote, steden, waar jongeren verschillende talen spreken.
In de jaren 90 noemden sommige mensen het nog ‘smurfentaal’, omdat ze vonden dat het klonk als versimpeld Nederlands. Dat veranderde toen taalwetenschapper René Appel er onderzoek naar deed. In 1999 introduceerde hij de term straattaal, een naam die jongeren zelf al gebruikten. Veel woorden van toen zijn nog steeds populair. Denk aan fittie (vechten), doekoe (geld) en osso (huis).
Een groot deel van deze woorden komt uit het , een taal uit Suriname. In de jaren 70 kwamen veel Surinamers naar Nederland. In wijken zoals de Amsterdamse Bijlmer, waar veel Surinaamse Nederlanders woonden, kwam straattaal dan ook veel voor. Die invloed zie je zelfs terug in bijnamen van steden. Namen als Damsco (Amsterdam), Agga (Den Haag) en Roffa (Rotterdam) volgen een patroon dat op het Sranantongo is gebaseerd, waar woorden vaak op een klinker eindigen.
Maar ook het Engels, het Marokkaans-Arabisch en hebben een grote invloed. Woorden als ewa (hoi), sahbi (maat) en lit (vet) zijn inmiddels bekend bij veel jongeren in heel Nederland. Dat de Surinaamse en Marokkaanse jongeren een grote invloed hebben op straattaal komt onder andere doordat ze een grote rol spelen in populaire jeugdculturen, zoals de rapscene.
Maar er zijn nog veel meer talen die invloed hebben. Dushie (schatje) komt bijvoorbeeld uit het en abi (broer) uit het Turks. Welke woorden populair zijn, kan verschillen per stad of regio.
En straattaal blijft veranderen. Er komen steeds nieuwe woorden bij en oude woorden krijgen soms een nieuwe betekenis. Ook spelen jongeren met taal door lettergrepen om te draaien. Zo was een woord voor meisje bijvoorbeeld eerst 'sma', maar nu 'ams'. Of het Nederlandse ‘meid’ verandert in ‘deim’. Het gaat dus niet alleen om woorden uit andere talen, maar ook om creatief omgaan met taal. Meer over hoe onze taal verandert, lees je in dit artikel: Waarom verandert de Nederlandse taal?
Deze tekst is inhoudelijk gecheckt door Kristel Doreleijers van het Meertens Instituut. Samen met Khalid Mourigh en Stef Grondelaers deed zij onderzoek naar straattaal onder jongeren in Nederland. Je kan het onderzoek bekijken op de site van het Meertens Instituut.