Wat is een proxy-oorlog?
Wat is een proxy-oorlog?
Laatste update: 02-04-2026
Tegenwoordig is een oorlog lang niet altijd meer een ouderwetse strijd tussen twee legers. In de moderne tijd spelen drones en andere technologieën een grote rol. Maar een ruzie tussen landen kan op veel manieren indirect uitgevochten worden, bijvoorbeeld met een tussenpersoon, dus een ander land of strijdmacht. Dan hebben we het over een proxy-oorlog. Wat dat precies is ontdek je hier.
Redacteur: Ronja Boer
Het woord ‘proxy’ komt uit het Engels en betekent eigenlijk tussenpersoon of plaatvervanger. Bij een oorlog denk je waarschijnlijk aan twee landen die elkaar rechtstreeks aanvallen. Ze vechten tegen elkaar met wapens. Maar bij een proxy-oorlog vechten twee landen hun conflict via een tussenpersoon uit. Vaak gebruiken grootmachten hiervoor kleinere landen of lokale strijdmachten [1]. Want zelf een oorlog voeren is riskant en kost geld en mensenlevens.
De proxy, dus het andere land of de lokale strijdmacht, wordt door de grootmacht geholpen in hun oorlog tegen de andere grootmacht. De Vietnamoorlog is een bekend voorbeeld. Deze oorlog speelde zich af in Vietnam, maar was eigenlijk een strijd tussen de Sovjet-Unie, China en de Verenigde Staten. Het communistische Viet Cong werd gesteund door de Sovjet-Unie en China in de vorm van militaire training en materiaal. Aan de andere kant werd de zuidelijke republiek Vietnam gesteund door de Verenigde Staten, die hen veel geld, wapens en zelfs troepen stuurden. Noord en zuid Vietnam werden zo de ‘proxies’ voor het grotere conflict van de Koude Oorlog: het communisme (Sovjet-Unie en China) tegen het kapitalisme (Verenigde Staten) [2].
Naast de proxy-oorlog heb je ook de hybride oorlog. Bij een hybride oorlog gaat het om de middelen die gebruikt worden, namelijk een mix van militaire en niet-militaire middelen zoals desinformatie en cyberaanvallen. Bij een proxy-oorlog gaat het om wie uiteindelijk vechten: de tussenpersonen. Meer over hybride oorlog vind je hier.
Maar een proxy kan ook economisch aangezet worden om oorlog te voeren. Een grotere macht kan bijvoorbeeld sancties of boycots inzetten, zoals de Europese Unie deed tegen Rusland nadat zij de oorlog tegen Oekraïne openden. Daardoor wordt die oorlog wel eens een proxy-oorlog genoemd van de EU of NAVO tegen Rusland, maar daar is niet iedereen het mee eens [3]. Er is namelijk een verschil tussen een land steunen en je eigen conflict uitvechten via een ander land. In deze video wordt die discussie uiteengezet.
Volgens Rusland voert de NAVO een proxy-oorlog in Oekraïne, de meeste NAVO-landen en experts zien dat anders.
Aan de andere kant van het de oorlog vechten Noord-Koreanen mee aan de Russische kant. Ook hierover wordt soms gezegd dat Noord-Korea een proxy-oorlog voert. Hoewel Noord-Korea inderdaad belang blijkt te hebben bij de oorlog, is het ook hier moeilijk te zeggen of ze Rusland ook hebben aangezet tot de oorlog. Zo blijven de meningen op verschillende manieren verdeeld over of de oorlog in Oekraïne écht een proxy-oorlog is.
Voor Noord-Korea zijn de belangen bij de oorlog in Oekraïne duidelijk: ze kunnen er veel aan verdienen en kennis opdoen.
Een proxy-oorlog kan zorgen dat spanningen tussen twee vijanden verder oplopen. Dat gebeurde tussen Iran en Israël. De twee staan vaker tegenover elkaar in oorlogen die door anderen uitgevochten worden. In 2026 loopt het conflict uit de hand en voeren de twee actief oorlog. Meer over Israël en Iran vind je hier.
Een proxy-oorlog is een indirecte oorlog waarbij twee vijanden hun conflict via een of meer tussenpersonen uitvechten.
Door een tussenpersoon militair te steunen of economische sancties op te leggen wordt de proxy-oorlog uitgespeeld.
Tijdens de Koude Oorlog vonden veel proxy-oorlogen plaats, de Vietnamoorlog is de bekendste.
Een proxy-oorlog is wel iets anders dan het steunen van een land in oorlog. Een grotere macht moet hierbij echt een ander land aanzetten tot oorlog voor eigen belang.
Geraadpleegde bronnen
En je weet het!
Anderen het laten weten?
