Hoe leidden de aanslagen op 9/11 tot een oorlog tegen terreur?
Wat gebeurt er op 11 september 2001?
Veel mensen die het hebben meegemaakt, weten nog precies waar ze waren op 11 september 2001. Om kwart voor negen 's ochtends lokale tijd vliegt een passagiersvliegtuig in een kantoorgebouw van het World Trade Center in New York. In Nederland is het dan kwart voor drie 's middags. Het World Trade Center hoort bij de hoogste en bekendste gebouwen in de stad. Er volgt een grote explosie en brand in de toren.
Eerst lijkt het een ongeluk, maar al snel blijkt dat er meer aan de hand is. Op het moment dat nieuwsprogramma’s over de hele wereld livebeelden uit New York uitzenden, bijna 20 minuten later, vliegt een tweede vliegtuig een andere toren ernaast in. Dan is het duidelijk: er worden aanslagen gepleegd. Nadat de torens een tijd in brand hebben gestaan, storten ze allebei in. De eerste rond 10:00 uur en de tweede rond half 11.
De videobeelden van de aanslagen van 9-11.
Een derde vliegtuig stort neer op het Pentagon in Washington, het gebouw van het Amerikaanse ministerie van Defensie. En een vierde boort zich voortijdig in de klei van Pennsylvania. Later blijkt dat passagiers hadden geprobeerd om het vliegtuig van de kapers te heroveren en dat de kapers het toen hebben laten neerstorten. De aanslagen komen bekend te staan als 9-11, nine-eleven. Bijna 3.000 mensen komen om het leven.
Hoe zijn de reacties op de aanslagen?
Lang blijft die dag onduidelijk of er nog meer toestellen zijn gekaapt of nog gekaapt zullen worden. Zo gauw mogelijk legt de Amerikaanse overheid al het vliegverkeer in de Verenigde Staten stil. De wereld is in rep en roer, die elfde september. Mensen reageren geschokt. Ook in de Nederlandse politiek:
Nederlandse politici reageren diep geschokt op de aanslagen in de VS.
Hoe reageert Amerika?
In de weken na 9/11 blijven de grote woorden komen. Op 20 september houdt de Amerikaanse president Bush een toespraak waarin hij de wereld in twee kampen indeelt. Hij zegt: “Either you’re with us, or you are with the terrorists" (Of je bent voor ons, of je bent voor de terroristen).
Bush zet de islamitische beweging Taliban onder druk. De Taliban zijn aan de macht in Afghanistan en bieden onderdak aan het Al-Qaida van Osama bin Laden, dat verantwoordelijk wordt gehouden voor de aanslagen.
President Bush wil dat de Taliban Osama bin Laden uitleveren.
De Taliban wil Osama bin Laden niet uitleveren aan de Verenigde Staten zonder bewijs van zijn schuld. De Amerikanen beginnen de 'War on terror' (oorlog tegen terreur). De ‘War on Terror’ is de term die de Amerikaanse regering van George Bush gebruikt voor een wereldwijde strijd tegen terroristische organisaties en landen die hen helpen. Een van de eerste stappen is een aanval op de Taliban in Afghanistan. Die aanval begint op 7 oktober 2001.
Ook in de VS zelf worden er maatregelen genomen. Zo treedt in oktober 2001 een nieuwe wet in werking die de opsporings- en inlichtingendiensten meer en ruimere bevoegdheden geeft: de ‘Patriot act’. Een andere maatregel die na 9/11 genomen wordt, is het openen van een speciale militaire gevangenis op de Amerikaanse marinebasis Guantánamo Bay in Cuba. Dat gebeurt in januari 2002. Op Guantánamo Bay ('Gitmo') worden uiteindelijk honderden van terreur verdachte gevangenen vastgehouden. Omdat het gebied buiten VS-grondgebied ligt, stelt de Amerikaanse regering dat de gevangenen niet dezelfde rechten hebben als in de VS. De gevangenis krijgt internationaal veel kritiek. Veel gevangenen zitten er jarenlang vast zonder ooit officieel aangeklaagd te zijn. Ook is de gevangenis berucht vanwege martelpraktijken, zoals vernederingen, extreme temperaturen en lichamelijke mishandeling.
Either you are with us, or you are with the terrorists.
New York in de rook van de aanslagen van 11 september 2001.
Waarom vallen de Amerikanen Irak binnen?
In 2003, terwijl Osama bin Laden nog niet is opgespoord, verleggen de Amerikanen hun focus. De oorlog in Afghanistan is nog volop bezig wanneer de Verenigde Staten besluiten Irak binnen te vallen. De officiële reden van de Amerikanen is dat het land heeft en banden zou hebben met Al-Qaida. Maar voor het bezit van zulke wapens en een samenwerking met Al-Qaida is nooit bewijs gevonden.
Amerika valt in maart 2003 Irak binnen.
De invasie in Irak creëert chaos in het land, waardoor onder andere Islamitische Staat (IS) uiteindelijk ontstaat. De oorlog zorgt bovendien voor enorme schade. Het land ligt in puin, honderdduizenden Irakezen komen om en miljoenen zoeken binnen Irak ander onderdak of vluchten naar het buitenland. Ook Amerikaanse soldaten sterven in Irak: bijna 4500. In Afghanistan staat de teller op ruim 2400.
De oorlog tegen Irak leidt internationaal tot veel kritiek. Er is veel discussie over de vraag of de oorlog volgens het internationaal recht wel is toegestaan. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk vallen Irak binnen zonder toestemming van de van de Verenigde Naties (VN). Zij zeggen dat dat niet nodig is vanwege eerdere VN-besluiten, maar veel landen en deskundigen zijn het daar niet mee eens.
Ook de acties van Amerikaanse militairen leiden tot veel kritiek. Een bekend voorbeeld is de Irakese Abu Ghraib-gevangenis. In 2004 gaan foto's de wereld over waarop te zien is hoe Amerikaanse militairen gevangenen vernederen en mishandelen. Een aantal Amerikaanse militairen wordt hier later voor veroordeeld.
In Afghanistan komen ook duizenden mensen om en slaan miljoenen op de vlucht. Velen naar de buurlanden, maar ook naar westerse landen zoals Nederland. Wanneer de Amerikanen 20 jaar na de 9/11 aanslag in 2021 Afghanistan verlaten, komen de Taliban weer aan de macht. De Taliban voeren opnieuw een zeer strenge sharia in.
Hoewel de Amerikanen in 2011 Al-Qaida leider Osama-Bin Laden opsporen en doden, blijft de terreur bestaan. Veel van de grotere doelen van de War on Terror blijken op lange termijn moeilijk te bereiken.
Op 11 september 2001 plegen terroristen grote aanslagen op de Verenigde Staten.
Overal ter wereld wordt geschokt gereageerd op de aanslagen.
De Verenigde Staten starten een oorlog tegen terreur.
De aanval op de Taliban en Al-Qaida in Afghanistan wordt in de wereld breed gesteund, maar maakt geen einde aan het bestaan van Al-Qaida. Wanneer de Amerikanen 20 jaar na de 9/11 aanslag in 2021 Afghanistan verlaten, komen de Taliban weer aan de macht.
De invasie in Irak creëert chaos in het land, waarvan Al-Qaida juist gebruik maakt om een Iraaks filiaal te openen dat uitgroeit tot IS.
Hoewel Al-Qaida leider Osama-bin-Laden in 2011 door de VS gedood wordt, toch komen nog steeds aanslagen voor. De Amerikaanse reactie op 9/11 heeft de problemen met terreur dus niet opgelost.
