Hoe leidden de aanslagen op 9/11 tot een oorlog tegen terreur?
Wat gebeurt er op 11 september 2001?
Veel mensen die het hebben meegemaakt, weten nog precies waar ze waren op 11 september 2001. Om kwart voor negen 's ochtends lokale tijd vliegt een gekaapt passagiersvliegtuig in een van de Twin Towers van het World Trade Center in New York. Het World Trade Center hoort bij de hoogste en bekendste gebouwen in de stad. Er volgt een grote explosie en brand in de toren.
Eerst lijkt het nog om een ongeluk te gaan. Maar terwijl nieuwsprogramma’s over de hele wereld livebeelden uit New York uitzenden, vliegt bijna 20 minuten later een tweede gekaapt vliegtuig de andere toren binnen. Dan is duidelijk dat er aanslagen worden gepleegd. Beide torens staan in brand en storten later die ochtend in.
De videobeelden van de aanslagen van 9-11.
Ook op andere plekken in de Verenigde Staten slaan de kapers toe. Een derde vliegtuig vliegt het Pentagon binnen, het gebouw van het Amerikaanse ministerie van Defensie. En een vierde gekaapt vliegtuig stort neer in een veld in Pennsylvania. Later blijkt dat passagiers aan boord hebben geprobeerd het vliegtuig op de kapers te heroveren.
In totaal kapen 19 terroristen die ochtend 4 passagiersvliegtuigen. Bij de aanslagen komen bijna 3.000 mensen om het leven. De aanslagen worden gepleegd door leden van de terroristische organisatie Al-Qaida. Ze komen wereldwijd bekend te staan als 9/11, uitgesproken als ‘nine eleven’.
De aanslagen van 9-11 in beeld:
Een man staat in het puin en roept of iemand hulp nodig heeft na de instorting van de eerste toren van het World Trade Center.
Edward Fine loopt door het puin na de instorting van een van de WTC-torens. Hij bevond zich op de 78e verdieping van de noordelijke toren toen deze werd geraakt.
Brandweerlieden en reddingswerkers zoeken in het puin naar overlevenden.
Een medewerker staat tegenover het Pentagon-gebouw waar dikke zwarte rookwolken opstijgen na de aanslag.
Onderzoek naar de krater op de plek waar United Airlines vlucht 93 is neergestort in Shanksville, Pennsylvania.
Kranten berichten over de aanslagen: "Worst attack since Pearl Harbor" en "We have had a national tragedy".
Op de dag van de aanslagen blijft het nog lang onduidelijk of er meer vliegtuigen zijn gekaapt. De Amerikaanse overheid legt daarom al het vliegverkeer in de Verenigde Staten stil. De aanslagen zorgen wereldwijd voor geschokte reacties. Ook Nederlandse politici reageren op 9/11:
Nederlandse politici reageren diep geschokt op de aanslagen in de VS: "Zoveel mensenlevens, mensen moeten wel gewetenloos zijn om dit te doen."
Hoe reageert Amerika op 9/11?
Na de aanslagen kondigt de Amerikaanse president George W. Bush een harde aanpak van terrorisme aan. Op 20 september 2001 houdt hij een toespraak waarin hij de wereld in twee kampen verdeelt. Hij zegt: “Either you’re with us, or you are with the terrorists” (Of je bent voor ons, of je bent voor de terroristen).
De Verenigde Staten krijgen daarbij steun van hun NAVO-bondgenoten. Na de aanslagen wordt voor het eerst in de geschiedenis artikel 5 van de NAVO ingeroepen. Daarin staat dat een aanval op één NAVO-land wordt gezien als een aanval op alle NAVO-landen. De NAVO start daarna verschillende operaties om de VS te helpen en terrorisme te bestrijden.
De NAVO houdt één minuut stilte voor de slachtoffers van de aanslagen op 9 september 2001. De defensieministers van de 19 lidstaten komen samen in Brussel om de reactie van de NAVO hierop te bespreken.
Bush zet daarnaast de Taliban, die op dat moment aan de macht zijn in Afghanistan, onder druk. De Taliban bieden onderdak aan de terroristische organisatie Al-Qaida van Osama bin Laden. Al-Qaida wordt door de Verenigde Staten verantwoordelijk gehouden voor de aanslagen.
New York in de rook van de aanslagen van 11 september 2001.
Waarom vallen de Verenigde Staten Afghanistan binnen?
President Bush wil dat de Taliban Osama bin Laden uitleveren. De Taliban zien Osama bin Laden als gast, . Toch zeggen ze bereid te zijn om hem uit te leveren aan een neutraal land als de Verenigde Staten het bewijs van zijn schuld leveren en ze de bombardementen op Afghanistan stopzetten. De Amerikaanse president Bush gaat hier niet op in en eist de van alle kopstukken van Al-Qaida.
De Amerikaanse president George W. Bush wil dat de Taliban Al-Qaida-leider Osama bin Laden uitleveren.
De Amerikanen beginnen de 'War on Terror' (oorlog tegen terreur). De War on Terror is de term die de Amerikaanse regering van George Bush vanaf 20 september 2001 officieel gebruikt voor een wereldwijde strijd tegen terroristische organisaties en landen die hen helpen. Een van de eerste stappen is een aanval op de Taliban en Al-Qaida-doelen in Afghanistan. Die aanval begint op 7 oktober 2001.
In 2011 vinden en doden Amerikaanse militairen Al-Qaida-leider Osama bin Laden. Overigens niet in Afghanistan, maar in Pakistan.
Welke maatregelen neemt Amerika na 9/11?
Na 9/11 neemt de Amerikaanse overheid maatregelen om nieuwe aanslagen te voorkomen en terrorisme te bestrijden. Controles en beveiliging op vliegvelden worden bijvoorbeeld strenger. Ook krijgt de overheid meer mogelijkheden om mogelijke terroristen op te sporen.
Een bekende maatregel is de Patriot Act, die in oktober 2001 ingaat. Deze geeft de opsporings- en inlichtingendiensten ruimere . Ze krijgen bijvoorbeeld meer mogelijkheden om gegevens over telefoon- en internetverkeer op te vragen en mensen te volgen. Er is ook kritiek op de wet, omdat het ten koste kan gaan van de privacy van burgers.
Een van de manieren waarop de VS terreurverdachten na 9/11 vasthoudt, is op Guantánamo Bay. In januari 2002 opent de Amerikaanse overheid op deze marinebasis in Cuba een speciale militaire gevangenis. Op Guantánamo Bay ('Gitmo') worden uiteindelijk bijna 800 van terreur verdachte gevangenen vastgehouden uit 48 landen. 25 jaar later zitten er nog steeds 15 gevangen. Omdat het gebied buiten VS-grondgebied ligt, stelt de Amerikaanse regering dat de gevangenen niet dezelfde rechten hebben als in de VS. De gevangenis krijgt veel kritiek vanwege martelingen en omdat veel gevangenen jarenlang vastzitten zonder ooit officieel te zijn, zoals Mansoor Adayfi uit de volgende video:
Mansoor Adayfi zat 15 jaar gevangen in Guantánamo, zonder ooit officieel beschuldigd te zijn: "Het is onmenselijk."
Waarom begint Amerika een oorlog in Irak?
In 2003, terwijl Osama bin Laden nog niet is opgespoord, verleggen de Amerikanen hun focus. De oorlog in Afghanistan is nog volop bezig wanneer de Verenigde Staten besluiten Irak binnen te vallen. De officiële reden van de Amerikanen is dat het land heeft en banden zou hebben met Al-Qaida. Maar voor het bezit van zulke wapens en een samenwerking met Al-Qaida is nooit bewijs gevonden. Met de inval willen de Amerikanen het bestuur van Saddam Hoessein omverwerpen.
Nederland steunt de oorlog in Irak eerst alleen politiek, maar stuurt later ook naar Irak. Nederland doet daarna ook mee aan een trainingsmissie van de NAVO. In totaal worden tussen 2003 en 2012 ruim 7.700 Nederlandse militairen ingezet in Irak. Twee van hen komen om het leven.
De Amerikanen vallen in maart 2003 Irak binnen.
De invasie in Irak creëert chaos in het land, waardoor onder andere de gewelddadige terroristische organisatie Islamitische Staat (IS) uiteindelijk ontstaat. De oorlog zorgt bovendien voor enorme schade. Het land ligt in puin, honderdduizenden Irakezen komen om en miljoenen zoeken binnen Irak ander onderdak of vluchten naar het buitenland. Ook Amerikaanse soldaten sterven in Irak: bijna 4.500.
De oorlog tegen Irak leidt internationaal tot kritiek. Er is discussie over de vraag of de oorlog volgens het internationaal recht wel is toegestaan. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk vallen Irak namelijk binnen zonder toestemming van de van de Verenigde Naties (VN). Zij zeggen dat dat niet nodig is vanwege eerdere VN-besluiten (die met de te maken hebben), maar veel landen en deskundigen zijn het daar niet mee eens.
Na de val van Saddam Hoessein in 2003 blijft Irak jarenlang onrustig en is er veel geweld. Eind 2011 vertrekken de laatste Amerikaanse militairen van deze oorlog uit Irak.
Amerikaanse militairen keren terug uit Irak, 2011. De gebeurtenis markeert het einde van de oorlog in Irak, nadat de laatste Amerikaanse gevechtstroepen op 18 december Irak verlieten en Koeweit binnentrokken.
Hoe eindigt de oorlog in Afghanistan?
De oorlog in Afghanistan gaat ondertussen door, ondanks dat er politiek vooral veel aandacht is voor Irak. In Afghanistan komen duizenden mensen om en slaan miljoenen mensen op de vlucht. Velen naar de buurlanden, maar sommigen ook naar Westerse landen zoals Nederland.
Na onderhandelingen met de Taliban besluiten de Amerikanen in 2021, 20 jaar na de aanslagen op 9/11, Afghanistan te verlaten. Ook Nederland en andere NAVO-landen vertrekken. Zonder de Amerikaanse militairen is het voor hen bijna onmogelijk om door te gaan met de missie. Terwijl de buitenlandse troepen zich terugtrekken, beginnen de Taliban een grote aanval op de Afghaanse regeringstroepen. De Taliban roepen op 15 augustus 2021 de overwinning uit na een snelle opmars en de overname van de hoofdstad Kaboel.
Veel buitenlanders en Afghanen die gevaar lopen proberen het land te verlaten. Op het vliegveld van Kaboel verloopt de evacuatie chaotisch. Veel Afghanen die voor Nederland en andere Westerse landen hebben gewerkt kunnen niet op tijd vertrekken. De Taliban voeren opnieuw strenge islamitische regels in, die vooral de rechten en vrijheden van vrouwen en meisjes sterk beperken.
Verschillende analisten en deskundigen over de War on Terror:
Op 11 september 2001 pleegt terreurorganisatie Al-Qaida aanslagen op de Verenigde Staten. Bijna 3.000 mensen komen om het leven. Overal ter wereld wordt geschokt gereageerd.
De Amerikaanse president George W. Bush kondigt daarna de War on Terror aan: een wereldwijde strijd tegen terrorisme.
Als onderdeel van deze War on Terror vallen de Verenigde Staten Afghanistan binnen, waar de machthebbers, de Taliban, onderdak bieden aan Al-Qaida-leider Osama bin Laden.
Ook neemt de Amerikaanse overheid maatregelen tegen terrorisme, zoals de Patriot Act. En de regering opent de beruchte gevangenis Guantánamo Bay.
In 2003 valt Amerika ook Irak binnen. Het land zou volgens de Amerikanen massavernietigingswapens en banden met Al-Qaida hebben, maar daarvoor wordt geen bewijs gevonden.
De oorlogen in Afghanistan en Irak duren jarenlang en kosten veel mensen het leven. In 2021 vertrekken de VS en Amerikaanse bondgenoten uit Afghanistan. De Taliban komen daarna opnieuw aan de macht.
