Kan je liegen met alleen maar feiten?
Presentator
Ronja studeerde Cultural Analysis aan de Amsterdam University College, met een focus op gender en intersectionaliteit. Daarna werkte ze als onderzoeksjournalist op verschillende redacties. Verder houdt ze van schrijven, winkelen en haken.
Ronja Boer
Framing is de manier waarop informatie wordt gekozen en gepresenteerd. Je kan onmogelijk elk detail van een gebeurtenis vertellen. Maar welke feiten je noemt en welke je weglaat, maakt veel verschil voor het beeld dat ontstaat. En dat beeld kan soms misleidend zijn.
Denk bijvoorbeeld aan een vriend die vertelt over een auto-ongeluk. Hij zegt dat het hard regende en dat de weg spekglad was. Grote kans dat je denkt dat het ongeluk komt door het slechte weer. Maar die vriend heeft niet gezegd dat hij ook 50 km/u te hard reed. Hij heeft niet gelogen, maar je krijgt toch een heel ander beeld.
Dit komt deels door hoe onze hersenen informatie verwerken. We proberen namelijk van losse informatie automatisch een logisch verhaal te maken. Je vriend heeft zelf niet gezegd dat de regen het ongeluk heeft veroorzaakt, maar door de informatie die je hebt gekregen trek je die conclusie zelf.
Ook de manier waarop feiten worden gepresenteerd heeft invloed op hoe we feiten interpreteren. Stel dat 100 van de 2.000 medewerkers bij een bedrijf hun baan verliezen. Een krant schrijft dat er 100 mensen worden ontslagen. Maar een andere krant zegt juist dat 95% van de medewerkers hun baan houdt. Beide berichten zijn waar, maar geven een heel ander gevoel.
Je ziet het bijvoorbeeld ook vaak in reclames. Een chocoladereep met '30% minder suiker' klinkt als een gezonde keuze. Maar als er eerst heel veel suiker in die reep zat, zegt dat percentage niet alles. Zonder extra uitleg kan informatie je zo op het verkeerde been zetten.
Maar framing wordt niet altijd bewust gebruikt om je een niet kloppend beeld te geven. Het gebeurt ook vaak onbewust. Toch heeft het veel invloed op hoe je dingen ziet en zelfs op de keuzes die je maakt. Daarom is het slim om niet alleen naar de feiten te kijken, maar ook naar wat er ontbreekt en welke context wordt gegeven. Zo kijk je verder dan de feiten voordat je zelf je mening vormt! Want niet alle info is even betrouwbaar. Bekijk ons verhaal hoe je kan herkennen of een bericht betrouwbaar is.
Wil je meer weten over hoe framing, halve waarheden, context en narratieven de waarheid soms kunnen vertekenen? Ga dan naar de website van Isdatechtzo.