Hoe is de geestelijke gezondheidszorg veranderd?
Presentator
Ronja studeerde Cultural Analysis aan de Amsterdam University College, met een focus op gender en intersectionaliteit. Daarna werkte ze als onderzoeksjournalist op verschillende redacties. Verder houdt ze van schrijven, winkelen en haken.
Ronja Boer
Al bij de oude Grieken is er 1 simpele verklaring voor waarom sommige mensen last hebben van 'geestesziektes': goden. En in de groeit de angst dat mensen die zich anders gedragen bezeten zijn door de duivel. Hoewel het normaal is dat zieke of arme mensen worden opgevangen door kerken en kloosters, gebeurt dat bij deze mensen niet. Daarmee zouden ze de duivel in huis halen.
In plaatst daarvan worden ze uitgesloten, op de brandstapel gegooid of opgesloten in ‘’, waar ze gestraft en mishandeld worden. Denk daarbij aan onderdompelen in ijskoud water of vastketenen in een dwangstoel. Men hoopt dat met straffen en uitdrijvingen de duivel verdwijnt. In het beroemde Bedlam in Londen konden bezoekers zelfs naar de 'gekken' komen kijken, als een soort dagje uit.
Pas als in de 19e eeuw de psychiatrie ontstaat, beginnen artsen psychische stoornissen serieus te onderzoeken. Het gebruik van dwangmiddelen en opsluiting neemt langzaam af en psychiaters ontwikkelen nieuwe behandelingen en therapieën.
Maar niet elke behandeling is meteen perfect. Mensen met ingewikkelde stoornissen krijgen bijvoorbeeld vooral kalmerende middelen in plaats van psychische hulp. In 1930 komt de omstreden methode lobotomie op, waarbij er een pin in je schedel wordt geboord om de van je hersenen minder actief te maken. Dat zou helpen bij depressie, rusteloosheid en schizofrenie. In de praktijk zorgt deze verminking ervoor dat mensen emotioneel compleet afgevlakt of zelfs een soort zombies worden. Sinds 1970 is het daarom ook in de meeste landen verboden.
In 1952 komt de DSM uit, een psychiatrisch handboek waarin diagnoses officieel worden vastgelegd. Daar is tegenwoordig wel kritiek op, omdat het symptomen probeert te meten en erg in hokjes plaatst. Volgens critici zou er juist meer aandacht voor de van mentale problematiek moeten zijn. Maar er zijn wel steeds meer soorten behandelingen: van verslavingszorg tot gedragstherapie en traumaverwerking.
De geestelijke gezondheidszorg blijft in ontwikkeling. Het is zeker nog niet perfect. Er zijn bijvoorbeeld lange wachttijden om hulp te krijgen. Meer over waarom er zulke lange wachtlijsten zijn bij de GGZ ontdek je hier.