Wat is gerrymandering?
In de Verenigde Staten kiezen inwoners hun vertegenwoordigers in het in per . Binnen zo'n district wint de kandidaat met de meeste stemmen de zetel in het Huis. Een kleine voorsprong kan dus al genoeg zijn om het hele district te winnen. Waar de grenzen van die districten liggen is daarom belangrijk. Bij gerrymandering worden grenzen zo getrokken dat een bepaalde politieke partij meer zetels wint bij de verkiezingen.
De naam gerrymandering bestaat al meer dan 200 jaar. In 1812 wordt in de Amerikaanse staat Massachusetts onder gouverneur Elbridge Gerry een kiesdistrict ingevoerd met een gekke vorm. Een cartoonist vindt het district op een salamander lijken. De naam Gerry wordt daarom gecombineerd met het woord salamander. Zo ontstond gerrymander, dus: gerrymandering.
We leggen uit hoe het werkt met een voorbeeld. Stel, in een staat stemt 60% van de kiezers op de Democraten en 40% op de Republikeinen. Als je de kiezers redelijk gelijk verdeelt over 5 kiesdistricten, winnen de Democraten 3 zetels en de Republikeinen 2.
Maar door de grenzen anders te trekken kan je de uitslag veranderen. Als in elk kiesdistrict iets meer Democraten wonen, dan winnen zij alle 5 zetels en de Republikeinen niets. Zo krijgen de Democraten 100% van de zetels terwijl maar 60% van de kiezers op hen stemt.
Je kan de kiesdistricten ook zo maken dat ze juist in het voordeel van de Republikeinen werken. Als je veel Democratische kiezers samen in 2 districten stopt, winnen de Democraten daar 2 zetels. Maar in de andere 3 districten blijven dan genoeg Republikeinse kiezers over om daar te winnen. Zo kunnen de Republikeinen 60% van de zetels krijgen, terwijl maar 40% van de kiezers Republikeins stemt.
Het percentage gewonnen zetels is dus niet altijd hetzelfde als het percentage stemmen voor een partij. De plek waar de grenzen lopen kan daarom veel invloed hebben op wie uiteindelijk in het Congres terechtkomt. Naast de verkiezingen die bepalen wie er in het Congres terechtkomen, wordt gerrymandering soms ook gedaan bij regionale of lokale verkiezingen.
Benieuwd waar de Republikeinen en Democraten überhaupt voor staan? Bekijk dan dit artikel: Wat zijn Democraten en Republikeinen?
Bekijk op de site van de NOS het hele artikel over gerrymandering en hoe de Republikeinen en Democraten dit inzetten om de verkiezingen te winnen.