Wat is de gulden snede?
Wat is de gulden snede?
Video
Laatste update: 30-12-2025
Sommige vormen zijn fijn om naar te kijken. Ze lijken in balans, zonder dat ze symmetrisch zijn. Vaak heeft dit te maken met de gulden snede. Dat is een bijzondere verhouding die vaak voorkomt in de natuur en kunstgeschiedenis. Ontdek hier wat de gulden snede precies is.
Robbert Dijkgraaf is hoogleraar mathematische fysica. Hij studeerde af in wiskunde en natuurkunde aan de Universiteit Utrecht en promoveerde cum laude bij Nobelprijswinnaar Gerard 't Hooft. In 2003 ontving hij voor zijn werk de Spinoza-premie, de hoogste onderscheiding in de Nederlandse wetenschap.
Programma: DWDD University (BNNVARA)
De gulden snede, of golden ratio, is een speciale verhouding die ontstaat als je iets verdeelt in een groot en een klein stuk. Bijvoorbeeld als je een stok breekt. Het bijzondere is dat de verhouding tussen het kleine en het grote deel van de stok precies gelijk is aan de verhouding tussen het grote stuk en de hele stok. Dat maakt de gulden snede zo uniek.
Je kan de gulden snede ook zien als je iets van een vorm afhaalt. Als je een rechthoek hebt en daar een perfect vierkant vanaf haalt, is het stuk dat overblijft weer precies dezelfde verhouding als je eerste rechthoek. Dat proces kan je blijven herhalen en elke keer opnieuw zal de kleinere rechthoek diezelfde verhouding van de gulden snede hebben.
De gulden snede komt veel voor in de natuur. Daar zie je namelijk ook die herhaling in vormen als iets groter of kleiner wordt. Bijvoorbeeld sneeuwvlokken en bloemen hebben vaak vaste patronen die zich blijven herhalen als ze groeien. Dit kan je goed zien bij een zonnebloem. De zaden in het midden van de bloem vormen spiralen in een vast patroon waar die verhouding van de gulden snede terugkomt.
Ook bij de nautilusschelp zie je dit terug. Dit is een spiraalvormige schelp waar een beestje in woont. Als het beestje groeit, maakt deze een nieuwe kamer aan de schelp. Elke nieuwe kamer heeft dezelfde verhouding: de brede kant van de oude kamer is precies even groot als de smalle kant van de nieuwe kamer. Hierdoor ontstaat er een spiraalvorm en duikt de gulden snede ook weer op.
Omdat deze verhouding zo vaak voorkomt en fijn is om naar te kijken vanwege de groei en herhaling, zien we het ook terug in kunst en architectuur. Het brengt namelijk werk in balans.
Gek genoeg is het alleen erg moeilijk om die verhouding van de gulden snede te berekenen. Dit is namelijk geen mooi rond getal en er is een moeilijke wiskundige som voor nodig. Waarom zulke ingewikkelde sommen en formules gebruikt worden, ontdek je in dit artikel.
Bekijk de hele aflevering van DWDD University (BNNVARA) over vormen en symmetrie met Robbert Dijkgraaf via NPO Start.




