Wat doet de gemeenteraad?
Wat doet de gemeenteraad?
Laatste update: 16-02-2026
Je hebt er elke dag mee te maken, vaak zonder dat je het doorhebt: de beslissingen van de gemeenteraad. Waar je je auto parkeert, hoe groen het is op straat en de openingstijden van je favoriete restaurant. Het werk van de raad heeft veel invloed op ons dagelijks leven. In dit artikel ontdek je wat de raad allemaal doet.
Redacteur: Roos van Putten
De gemeenteraad, ook wel de raad, wordt ook wel het belangrijkste bestuursorgaan van de gemeente genoemd. Er wordt zelfs gezegd dat je meer merkt van de gemeenteraad dan van de Tweede Kamer. Dit komt omdat je de beslissingen van de gemeenteraad elke dag merkt rondom je woonplaats:
Je merkt in je dagelijks leven meer van de beslissingen van de gemeenteraad dan van de Tweede Kamer, legt expert John Bijl uit in Vroeg! (BNNVARA). Het hele fragment staat op de site van NPO Radio 1.
De gemeenteraad beslist over alle plannen van een gemeente. Elke gemeenteraad bestaat uit meerdere raadsleden die hier verantwoordelijk voor zijn. Deze raadsleden horen allemaal bij een politieke partij en zijn gekozen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. De partijen die een meerderheid kunnen vormen na deze verkiezingen hebben het meest te zeggen in de raad en mogen bijvoorbeeld de wethouders kiezen.
Niet elke gemeenteraad is even groot. Hoeveel raadsleden er in een gemeenteraad zitten, hangt af van de grootte van de gemeente. Zo heeft Amsterdam 45 raadsleden, terwijl Schiermonnikoog er als kleinste gemeente maar 9 heeft. Officieel is het een bijbaan om raadslid te zijn, van 10 tot 20 uur per week. Maar door hoge werkdruk besteden raadsleden vaak meer uren aan hun werk.
Raadsleden nemen besluiten namens de inwoners van de gemeente en maken op basis daarvan verordeningen. Dit zijn een soort lokale wetten. Ook beslissen ze over grote projecten, zoals de bouw van nieuwbouwwoningen. De besluiten van de raad gaan niet alleen over lokale kwesties. Ze krijgen steeds vaker taken vanuit de landelijke overheid, zoals de verantwoordelijkheid voor jeugdzorg in de gemeente of bijvoorbeeld het zorgen voor huishoudelijke hulp voor ouderen.
Zo beslist de gemeenteraad bijvoorbeeld over:
Die besluiten worden niet zomaar genomen. Vaak begint dit met een voorstel vanuit een wethouder uit het college van burgemeester en wethouders (B&W). Maar een raadslid kan ook zelf met een voorstel of idee komen. Over zo’n voorstel wordt gedebatteerd en gestemd tijdens de gemeenteraadsvergaderingen. Hierbij moet er een meerderheid zijn om een plan ook uit te voeren. Die uitvoering ligt daarna weer bij het college van B&W.
De gemeenteraad is dus vooral verantwoordelijk voor het bespreken van plannen, kritische vragen stellen en uiteindelijk een knoop doorhakken. Dit gebeurt onder leiding van de burgemeester. Diegene leidt de vergaderingen, maar mag zelf niet meestemmen. Hoe zo’n gemeenteraadsvergadering eruitziet, zie je in onderstaande video:
De gemeenteraadsvergaderingen vinden plaats in de raadszaal, zoals hier in de gemeente Leiderdorp. Iedereen heeft een vaste plek in die raadszaal. Bekijk hier de hele aflevering van Het Klokhuis (NTR).
De raad beslist ook over de begroting die het college voor de gemeente heeft gemaakt. Dit kunnen ze goedkeuren of afwijzen, maar ook zelf aanpassen. Vaak betekent extra geld voor groen in de stad, dat er ergens anders minder aan kan worden gegeven. Ook daar maakt de gemeenteraad de uiteindelijke keuze. Eigenlijk hebben ze dus het eindoordeel bij alle plannen en ideeën die voor de gemeente zijn bedacht en maken ze zo het definitieve beleid van de gemeente.
Vervolgens controleert de raad hoe het college van B&W al het gemaakte beleid uitvoert. Zo vraagt de raad uitleg als een bouwproject veel duurder is dan gepland of kan de raad beleid aanpassen als inwoners ontevreden zijn over jeugdzorg.
De gemeenteraad is slechts één onderdeel van de gehele gemeente. Ontdek in dit artikel wat de gemeente allemaal nog meer doet en wat jij daarvan merkt.
Geraadpleegde bronnen
En je weet het!
Anderen het laten weten?
