Wie is Mao Zedong?
Wie is Mao Zedong?
Laatste update: 26-02-2026
Mao Zedong (1893-1976) is oprichter van de Volksrepubliek China. Hij maakt van China in 1949 een eenpartijstaat met de communistische partij aan het roer en bestuurt het land tot zijn dood in 1976. Mao speelt een grote rol in de vorming van het moderne China, maar zijn beleid kost ook miljoenen Chinezen het leven door honger en geweld.
Redacteur: Manon Vonkeman
Hoe begint Mao's politieke carrière?
Mao Zedong wordt in 1893 geboren in Shaoshan, een dorp in het zuiden van China. Zijn vader is een redelijk succesvolle boer die wil dat Mao op de boerderij blijft helpen. Maar Mao wil doorleren en verlaat als tiener zijn ouderlijk huis. Hij volgt een lerarenopleiding en gaat naar Beijing.
Uiteindelijk gaat hij aan de slag in de bibliotheek van de Universiteit van Peking, nadat hij niet wordt toegelaten als student. Daar raakt hij sterk beïnvloed door communistische ideeën. In 1921 is Mao in Shanghai en neemt hij deel aan de oprichting van de Chinese Communistische Partij (CCP).
In het begin werkt de CCP samen met de nationalistische partij Kwomintang (KMT), een politieke partij in het zuiden van China met een eigen leger. Samen beginnen zij een oorlog om de krijgsheren te verslaan die op dat moment grote delen van China beheersen. Als in 1927 de overwinning dichtbij komt, breekt er een machtsstrijd uit. De KMT valt de communisten aan en vermoordt er velen. De overgebleven communisten trekken zich terug naar het platteland. Daar hergroeperen ze zich en richten ze hun eigen leger op: het Rode Leger.
In 1934 omsingelt de KMT deze gebieden. De communisten worden gedwongen te vluchten. Uiteindelijk komen zij terecht in het noordwesten van China, een erg arm gebied. Slechts tienduizend soldaten overleven de gevechten met de legers van de KMT. Tijdens deze periode groeit Mao’s macht binnen de partij en wordt hij in de praktijk de leider. In 1945 wordt hij officieel voorzitter van de CCP.
In dezelfde periode, in 1937 om precies te zijn, valt Japan China binnen om grondgebied te veroveren. De KMT wordt door de oorlog sterk verzwakt, terwijl de CCP juist sterker wordt. Tijdens de oorlog werken de nationalisten (KMT) en communisten (CCP) tijdelijk samen. Maar na de Tweede Wereldoorlog breekt de strijd tussen de twee partijen opnieuw uit. De communisten weten deze burgeroorlog uiteindelijk te winnen. Op 1 oktober 1949 roept Mao daarom de communistische Volksrepubliek China uit en wordt hij staatshoofd.
In dit Polygoonjournaal zie en hoor je meer over de opmars van het communistische leger in China in 1949.
Wat voor beleid voert Mao als leider van China?
Mao wil van China snel een sterk, geïndustrialiseerd land maken. In 1958 start hij daarvoor een nieuw beleid, wat hij de Grote Sprong Voorwaarts noemt.
Privé-eigendom en vrije markten worden afgeschaft. Boeren moeten samenwerken op grote, gezamenlijke boerderijen. Veel van deze boerderijen worden samengevoegd tot ongeveer 25.000 ‘volkscommunes’. Dit zijn grote gemeenschappen waarin mensen gezamenlijk voedsel verbouwen en proberen kleine 'achtertuin-industrieën' op te zetten, zoals staalproductie. Al lukt dat laatste vaak niet goed en is de kwaliteit van de industriële producten slecht.
Ze moeten grote hoeveelheden van het voedsel dat ze maken afstaan aan de overheid. Dat voedsel wordt verkocht aan het buitenland om de industrialisatie van China te betalen. Maar hierdoor houden boeren zelf te weinig over om van te leven. Al snel ontstaat er een grote hongersnood. Droogte en overstromingen maken de situatie nog erger. Tientallen miljoenen Chinezen sterven van de honger.
Ook binnen de communistische partij is er veel onvrede over Mao’s beleid. Mao weet dat zijn beleid hongersnood veroorzaakt, maar valt critici binnen zijn partij aan en zet het beleid door. Rond 1960 wordt Mao daarom vervangen als staatshoofd door Liu Shaoqi. Maar Mao blijft partijleider en in de praktijk heeft hij nog steeds veel macht.
Mao wil zijn macht versterken en de revolutie doorzetten. Daarom start hij in 1966 de Grote Proletarische Culturele Revolutie. Volgens Mao werken sommige mensen in China de communistische revolutie tegen. Hij roept het volk, en in het bijzonder jonge studenten, op om daar tegen op te treden. Zij reageren massaal op deze oproep en verenigen zich in ‘Rode Gardes,’ die ook vaak elkaar aanvallen. Mensen die zich ‘verdacht’ gedragen of kritiek leveren op Mao worden door hen vernederd, opgepakt, mishandeld of vermoord. Op deze manier schakelt Mao veel tegenstanders uit. Ook staatshoofd Liu Shaoqi wordt opgepakt en sterft uiteindelijk in de gevangenis.
Tijdens de Culturele Revolutie komen naar schatting minstens 1 tot 2 miljoen mensen om. In 1969 verklaart Mao de revolutie geslaagd en neemt het geweld af. Maar de gevolgen blijven nog jarenlang merkbaar. Er heerst veel angst en wantrouwen in de samenleving. En de economie is zwaar beschadigd. Veel mensen raken werkloos.
"De campagne richt zich tegen alles wat de oude wereld vertegenwoordigt." Bekijk op de site van de NOS de hele video.
Bestuur van China onder Mao
China wordt onder Mao in de praktijk een eenpartijstaat. Dit betekent dat alle macht bij Mao en zijn communistische partij (CCP) ligt. Officieel zijn er ook andere partijen, maar die hebben nauwelijks invloed en mogen geen kritiek hebben op de CCP. Verder zijn er geen vrije verkiezingen en staan media onder controle van de overheid. Critici en politieke tegenstanders worden vaak opgepakt of gedood. Mao wordt daarom vaak omschreven als dictator. Ontdek in dit artikel meer over de kenmerken van een dictatuur.
Hoe wordt er naar Mao gekeken?
Mao Zedong overlijdt op 9 september 1976. Hij blijft een omstreden figuur. Aan de ene kant legt hij de basis voor het moderne China en de groei van China als wereldmacht. Hij verenigt het land na een periode van onrust en burgeroorlog. Ook leren meer Chinezen lezen en schrijven, komt er betere gezondheidszorg en neemt de gelijkheid van vrouwen toe. Aan de andere kant kost zijn beleid tientallen miljoenen Chinezen het leven door hongersnood en politiek geweld.
In China wordt Mao nog altijd geëerd als een belangrijke leider. Volgens het officiële standpunt van de Chinese Communistische Partij, die nog steeds aan de macht is in China, horen de miljoenen doden bij de 30% 'fouten' die Mao maakte en heeft hij de overige 70% 'goed' gedaan. Door veel anderen wordt er een stuk kritischer naar Mao gekeken. De nadruk ligt dan op Mao als communistische dictator die verantwoordelijk is voor tientallen miljoenen doden.
Bekijk op NPO Start de hele serie Langs de oevers van de Yangtze (VPRO) terug.
In het kort:
Mao Zedong is de leider van China van 1949 tot 1976 en een van de oprichters van de Chinese Communistische Partij (CCP).
Mao roept in 1949 de communistische Volksrepubliek China uit.
Door Mao's beleid, zoals de Grote Sprong Voorwaarts en de Culturele Revolutie, komen tientallen miljoenen Chinezen om het leven. Vooral door honger en politiek geweld.
In China wordt Mao nog steeds geëerd als belangrijke leider. De Chinese overheid zegt: hij heeft 30% fout gedaan, maar 70% goed gedaan. Veel anderen zien hem juist als communistische dictator die verantwoordelijk is voor tientallen miljoenen doden en leggen daar de nadruk op.
En je weet het!
Anderen het laten weten?
