Wat is de BoerBurgerBeweging (BBB)?

Caroline van der Plas met boerenzakdoek om
Wat is de BoerBurgerBeweging (BBB)?

Ze behoort tot de opvallendste politici op het Binnenhof. Door het boerenprotest is Caroline van der Plas, fractievoorzitter van de BoerBurgerBeweging (BBB), een van de sleutelfiguren in de Haagse politiek aan het worden. Wie is zij en wat wil de BBB eigenlijk?

1

Wie is Caroline van der Plas?

‘Een boerin zonder boerderij’, zo omschrijft zij zichzelf. Haar entree in maart 2021 in de Tweede Kamer was niet te missen: gezeten op een grote, groene tractor, een boerenbontzakdoek om de hals geknoopt, katapulteerde ze zichzelf in het Huis van de Democratie.

Een verrassende nieuwkomer wordt Caroline van der Plas (1967) genoemd, voorvrouw en medeoprichter van one issue-partij de BoerBurgerBeweging (BBB). Zij sprong in het gat dat het CDA liet vallen bij een deel van hun potentiële kiezers: de boeren. Haar motivatie? ‘Ik besefte: in de Nederlandse politiek mag men wat meer het gezonde verstand gebruiken, zoals we dat op het platteland ook doen’, stelt ze op de website van de Tweede Kamer. Haar kernboodschap: 'Plattelandsthema’s verdienen veel meer aandacht in Den Haag.'

Van der Plas werpt zich succesvol op als belangenbehartiger van de agrarische sector en dat doet ze - zoals media niet nalaten liefkozend te melden - op een authentieke manier. Op politiek jargon is ze niet te betrappen, met meel in de mond spreekt ze evenmin. Minder regelgeving en meer waardering, dat is volgens Van der Plas wat boeren nodig hebben in Nederland. Want boeren, dat is ‘een mooi volk, nuchter, de poten in de klei, geen blabla’.

vragenuur van de Tweede Kamer
Van der Plas tijdens het wekelijkse vragenuur van de Tweede Kamer.
 © ANP

Ongepolijst en strijdbaar is Van der Plas het gezicht van het boerenprotest tegen de stikstofplannen van het kabinet geworden. Wie de BBB-fractievoorzitter in het openbaar ziet spreken of interviews met haar leest, kan ferme statements (‘de belachelijke stikstofcrisis’) en korte antwoorden verwachten. Daarbij is enig populisme haar niet vreemd. Zo bagatelliseerde ze in de zomer van 2022 de oproep van 36 vooraanstaande wetenschappers om vast te houden aan het halen van de stikstofnormen en trok ze wetenschappelijke cijfers in twijfel.

'Dé wetenschap bestaat niet.'

Caroline Ann Maria, half-Iers, groeide op in Katwijk, waar haar vader sportjournalist was en haar moeder CDA-raadslid en wethouder. Ze is de jongste in een katholiek gezin met oudere broers. Haar carrière in de journalistiek en communicatie is nauw verweven met de agrarische sector: ze schreef over de vleesindustrie, werkte als communicatiemedewerker voor LTO Noord en de Nederlandse Bond van Varkenshouders, schreef voor Akkerwijzer en Melkvee en was onder andere chef-redacteur van Pig Business en Pluimveeweb. Als journalist kent ze de kracht van de media en de mediagenieke Van der Plas weet er goed gebruik van te maken. Vaste gast bij talkshows en nieuwsrubrieken, maar ook een tv-programma als Boerderij van Dorst of De Slimste Mens schuwt ze niet. Mede door haar optreden in tal van programma's is ze heel populair geworden.

Van der Plas stelt zich soms kwetsbaar op en is openhartig over haar privéleven. Zo vertelde ze in de media dat enkele maanden voor ze in de Kamer werd gekozen haar man Jan Gruben overleed aan alvleesklierkanker. Hij noemde haar altijd ‘Lientje’, het is haar Twitternaam geworden. Even openhartig is ze in de zomer van 2022 over doodsbedreigingen die ze ontvangt. Van der Plas beweegt zich niet meer onbekommerd op straat en vertelt over de impact die de bedreigingen hebben op haar moeder en haar kinderen in de SBS-talkshow HLF8: “Mijn moeder is heel bang haar dochter kwijt te raken”.

Van der Plas in de Tweede Kamer
 © ANP
2

Waar komt BBB uit voort?

Opeens leek ze er te zijn, de BoerBurgerBeweging. Voorvrouwe Caroline van der Plas verklaart zelf zo het bestaansrecht van haar partij in haar eigen rechttoe rechtaan-zinnen: “Boeren konden zich toen de Partij van de Dieren opkwam eigenlijk niet verweren, die zijn gewoon druk met voedsel maken. Toen ben ik zelf gaan leren voor ze op te komen,” zegt ze in de Volkskrant. Van der Plas was lid van het CDA, maar zegde haar lidmaatschap op na de Provinciale Statenverkiezing in 2019, omdat ze vond dat het CDA de agrarische sector te weinig steunde. Wat ook zal hebben meegespeeld is dat het haar in 2018 niet lukte om in Deventer voor het CDA in de gemeenteraad te komen. Het teleurgestelde CDA-lid richtte samen met Wim Groot Koerkamp en Henk Vermeer in 2019 de vereniging BoerBurgerBeweging op.

de oprichters van BBB
Henk Vermeer, Caroline van der Plas en Wim Groot Koerkamp van de BoerBurgerBeweging.
 © ANP

Bij de Tweede Kamer-verkiezingen van 2021 slaagde BBB erin om één zetel te halen en nam Van der Plas als fractievoorzitter plaats in de Tweede Kamer. Geen megastallen of melkrobots, maar een nostalgisch aandoend plaatje van molens, gras, sfeervolle boerderijen en hooibalen is de opening van de website van BBB. ‘De stem van en voor het platteland’ staat er onder hun beeldmerk van een klavertje vier te lezen, en dat klopt als een bus. Wat zijn de doelen van BBB naast ‘minder regelgeving en meer waardering voor boeren’? De leefbaarheid van het platteland verbeteren, het behouden van familiebedrijven en er moet een einde komen aan de ‘stikstof-lockdown’, vindt BBB. Heldere taal op de partijwebsite over hun hoofdthema.

"De BBB brengt de stem van het platteland naar Den Haag toe." 

Ook over andere onderwerpen en sectoren staan de standpunten kernachtig verwoord, zoals over de zorg (‘Er moet een landelijk zorgfonds komen’, ‘De anticonceptiepil terug in het basispakket van de zorgverzekeraars’) en over het onderwijs: laat de basisbeurs terugkeren voor alle studenten, spreek niet over hoogopgeleiden of laagopgeleiden maar over theoretisch en praktisch opgeleiden. Voedselonderwijs op de basisschool wordt verplicht, waarin boerderijeducatie en kooklessen een wezenlijk onderdeel in vormen.

Wat aan Van der Plas en dus aan BBB kleeft, is dat zij dankzij haar vorige banen nogal nauwe banden heeft met de vleesindustrie en met mengvoedergiganten als ForFarmers en AgriFirm. Van der Plas kent die wereld goed uit haar tijd als bedrijfsjournalist- en communicatiemedewerker. Strengere stikstofnormen betekent een halvering van de veestapel en dat zou deze bedrijven zwaar treffen in hun omzet. Van der Plas ageert fel tegen de aantijging van belangenverstrengeling en ziet zichzelf ook niet als spreekbuis van de voederindustrie, maar als zelfbenoemde woordvoerder van de boeren.

melkveehouderij
 © ANP
3

Loopt er een rechte lijn tussen Boer Koekoek en BBB?

Caroline van der Plas is niet de eerste politicus die zich opwerpt tot spreekbuis van de agrarische sector, roemruchte voorganger was Boer (Hendrik) Koekoek met zijn Boerenpartij. Je kunt stellen dat zij tot dezelfde politieke familie behoren. Net als BBB was de Boerenpartij een one-issue partij die in 1958 ontstond door boerenprotesten.

Hendrik Koekoek (1912-1987), landbouwer en later pluimveehouder, leidde de partij van 1959 tot 1981. Hij was een bekend, kleurrijk maar ook omstreden Tweede Kamerlid. Hij verzette zich tegen door de overheid opgelegde plannen als schaalvergroting en de regulering van de landbouw, waaronder een maatregel als de ruilverkaveling. Dat is het ruilen van kavels door agrariërs zodat zij een meer aaneengesloten gebied hebben. Eigenlijk dus precies het tegenovergestelde van wat we nu zien waarbij grote landbouwbedrijven kleiner moeten worden.

boek Koekoek van de Boerenpartij
Boer (Hendrik) Koekoek van de Boerenpartij (1977).
 © ANP

Net als Van der Plas was Koekoek van de gewonemensentaal: ‘ik krijg nooit geen beurt’ was zijn gevleugelde uitspraak als de Kamervoorzitter hem niet het woord gaf. Koekoek was tegen overheidsbemoeienis van het platteland. Hij raakte in opspraak toen op zijn weiland verwaarloosde pony’s werden aangetroffen. Wat interessant is, is dat het Boer Koekoek lukte om midden jaren zestig ook electorale steun te krijgen van niet-agrariërs. Andere ontevreden kiezers steunden hem en zijn Boerenpartij: in 1963 haalde hij drie en in 1967 zeven zetels. Hij sprak toen al over een thema dat ook Van der Plas regelmatig aanhaalt: de kloof tussen de gevestigde politieke partijen en de kiezer.

Hoe moeten we BBB plaatsen in het politieke krachtenveld?

Zoals Geert Wilders op de rechterflank en Lilian Marijnissen op de linkerflank voor ‘de gewone man’ opkomt, zo is Van der Plas de spokeswoman van ‘de gewone boer’ (‘Er is geen boer in Nederland die zegt: ‘Ik wil dat de natuur verslechtert’). BBB zit meestal rechts van het midden, maar kan bijvoorbeeld met zorgstandpunten meer in de SP-hoek uitkomen. Van der Plas trekt inhoudelijk op met outsiders als Pieter Omtzigt, PVV, JA21 en ook weleens met Forum voor Democratie. Zo vroeg ze zich in de Tweede Kamer af waarom Covid-19 eigenlijk als een zware ziekte wordt bestempeld door de overheid, en vond daarmee Forum aan haar zijde.

Maar plaats haar niet in ‘de rechtse hoek’, in dat hokje wil Van der Plas niet geduwd worden. Toen de nieuwswebsite nieuwrechts.nl een promotiepamflet maakte met daarop haar foto samen met Baudet en Wilders verzette Van der Plas zich fel tegen dat frame. ‘BBB vaart een eigen koers. Soms zijn we rechts, soms zijn we links. Dat verschilt per onderwerp. Het is niet zo dat ik me afzet tegen de mensen op deze foto, maar hier wordt BBB wel gelijk gesteld aan PVV, Van Haga en FvD. En op veel van hun onderwerpen zit ik niet op hun lijn.’

Van der Plas van de BBB in de Tweede Kamer
Caroline van der Plas tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, het debat na de Troonrede op Prinsjesdag.
 © ANP

Pragmatisch werkt ze samen als dat kan, zo presenteerde ze samen met JA21 een alternatief stikstofplan. Niet verrassend is het dat tegenover BBB een partij als PvdD staat, met wie ze het in politieke discussies ‘gewoon fundamenteel oneens is.’ Ook milieupartij GroenLinks is geen bondgenoot van BBB. GroenLinks-leider Jesse Klaver verweet haar dat zij ‘vergif’ verspreidt in een van de stikstofdebatten in de Tweede Kamer. Zelf zegt Van der Plas dat zij ‘beslist geen klimaatontkenner is’ en meldt ze dat ze in een hybride auto rijdt. ‘In Nederland hebben de boeren nu al last van droogte en wateroverlast door klimaatverandering. Ik denk niet dat we het tegen kunnen houden, hooguit wat afremmen. Dus we moeten ook klimaatadaptief zijn: dijken verhogen en verzwaren bijvoorbeeld, watermanagement.’

4

Waar gaan de boerenprotesten over?

Het broeide en smeulde al langer onder de Nederlandse boerenbevolking. Zeg je anno nu boeren, dan zeg je stikstof. Van der Plas’ felle verzet tegen wat zij noemt de ‘stikstof-lockdown’ levert haar naast veel populariteit onder de boeren ook een hoog aantal zetels op in de peilingen.

Plattelandsthema’s verdienen veel meer aandacht in Den Haag.

Caroline van der Plas

Felle protesten in de vorm van brandende hooibalen op de snelweg, een intimiderende actie met tractors voor het huis van Landbouwminister Christianne van der Wal, woedende boeren die provinciehuizen en snelwegen blokkeerden met hun tractoren en politiemensen aanvielen. Het vooruitzicht dat ze hun boerderij moesten opdoeken, noodgedwongen uitgekocht zouden worden, het gevoel dat er niet naar hen geluisterd werd door ‘Den Haag’ en dat zij als de grote schuldigen werden aangewezen voor de grote hoeveelheden uitgestoten stikstof (in plaats van grote, vervuilende bedrijven); die cocktail maakte dat de boerenacties grimmig en onnederlands hard werden. Meer over stikstof en de boerenprotesten lees en bekijk je in deze longread over stikstof.

De boerenprotesten in beeld

Van der Plas spreekt boeren toe bij de boerenprotesten
Caroline van der Plas tijdens boerenprotesten tegen het stikstofbeleid van het kabinet.
Van der Plas bij de boerenprotesten
Caroline van der Plas tijdens boerenprotesten tegen het stikstofbeleid van het kabinet.
Van der Plas op de foto bij boerenprotesten
Caroline van der Plas tijdens boerenprotesten tegen het stikstofbeleid van het kabinet.
Van der Plas op de foto met demonstranten
Caroline van der Plas tijdens boerenprotesten tegen het stikstofbeleid van het kabinet.
Van der Plas spreekt boeren toe
Caroline van der Plas tijdens boerenprotesten tegen het stikstofbeleid van het kabinet.
Caroline van der Plas bij een boerenprotest
Caroline van der Plas tijdens boerenprotesten tegen het stikstofbeleid van het kabinet.
5

Wat is de ambitie van BBB voor de toekomst?

Die is duidelijk: de partij moet groeien. Van der Plas wil de BBB ‘een vaste waarde laten worden in de politiek en in Nederland’. BBB maakt zich op voor de Provinciale Statenverkiezingen die in het voorjaar van 2023 plaatsvinden. De partij is in 2022 begonnen met werving, selectie en teambuilding.

Van der Plas ging in augustus 2022 in Arnemuiden ‘speeddaten’ met politici in spe, waaronder een voormalig Boer zoekt vrouw-kandidaat, akkerbouwer Bastiaan van ‘t Westeinde.

Op 12 november 2022 zijn de kandidatenlijsten bekendgemaakt. De partij doet in alle provincies mee. Als we op de peilingen afgaan, kan BBB inderdaad flink groeien en een factor van betekenis worden in de Nederlandse politiek en even groot worden als de PVV en D66.

Ik wil ervoor zorgen dat er in Nederland blijvende aandacht is voor alles wat zich in de regio’s afspeelt.

Caroline van der Plas in een interview met de Volkskrant

In het kort

  • Caroline van der Plas (1967) is de voorvrouw en medeoprichter van one issue-partij BoerBurgerBeweging (BBB). 

  • Van der Plas was lid van het CDA, maar zegde haar lidmaatschap op omdat ze vond dat het CDA de agrarische sector te weinig steunde. Samen met Wim Groot Koerkamp en Henk Vermeer richtte ze in 2019 de vereniging BoerBurgerBeweging op.

  • Van der Plas is niet de eerste politicus die zich opwerpt tot spreekbuis van de agrarische sector, roemruchte voorganger was Boer (Hendrik) Koekoek met zijn Boerenpartij. Net als BBB was de Boerenpartij een one-issue partij die in 1958 ontstond door boerenprotesten.

  • BBB komt op voor ‘de gewone boer’. BBB zit meestal rechts van het midden, maar kan bijvoorbeeld met zorgstandpunten meer in de SP-hoek uitkomen.

  • Van der Plas en haar BBB zijn een belangrijke stem in de boerenprotesten tegen de stikstofplannen van het kabinet.

  • BBB wil een vaste plek innemen in de politiek en maakt zich op voor de Provinciale Statenverkiezingen van 2023. 

En je weet het!

Anderen het laten weten?

auteur

Door Leonard Ornstein

Gastredacteur

Ook interessant

om te weten