Wat was de Spaanse Grieppandemie?

De Spaanse Griep breekt uit aan het einde van de Eerste Wereldoorlog, in 1918. Wereldwijd kost de pandemie naar schatting tussen de 20 en 50 miljoen mensen het leven. Sommige onderzoekers denken zelfs dat het er wel 100 miljoen waren. Ook Nederland wordt zwaar getroffen. In korte tijd overlijden hier tussen de 30.000 en 50.000 mensen. Omgerekend naar de huidige bevolking zou dat neerkomen op ongeveer 150.000 doden in een half jaar tijd.

Mensen overlijden razendsnel aan de griep. Soms zelfs binnen een dag. Het begint vaak met typische griepklachten zoals hoge koorts, spierpijn, keelpijn, droge hoest, vermoeidheid en een zwak gevoel. Bij ernstige gevallen kan een longontsteking ontstaan. De longen kunnen dan vollopen met vocht, waardoor ademhalen steeds moeilijker wordt en je uiteindelijk overlijdt.

De ziekte verspreidt zich in die tijd waarschijnlijk snel doordat grote groepen soldaten zich vaak moeten verplaatsen tijdens de oorlog. In legerkampen en tijdens verplaatsingen krijgt het virus alle kans om van mens op mens over te springen. Ook mijnwerkers, verplegend personeel en grote gezinnen die dicht op elkaar wonen, worden hard geraakt.

De Spaanse Griep is een bijzonder geval omdat vooral veel jonge en gezonde volwassenen ernstig ziek worden. Hun afweersysteem werkt eigenlijk iets té goed en reageert daardoor soms juist té sterk op het virus. Dat maakt deze pandemie anders dan veel andere griepuitbraken.

Artsen kunnen weinig doen om patiënten te helpen. Er bestaat in die tijd geen behandeling en veel adviezen blijken achteraf niet te werken. Zo wordt roken en alcohol drinken zelfs aangeraden. Ondertussen maken kwakzalvers misbruik van de situatie door zogenaamde 'wondermiddelen' te verkopen.

Waarschijnlijk heet de pandemie niet zo omdat het virus uit Spanje komt. Tijdens de oorlog houden veel oorlogvoerende landen nieuws over de uitbraak zoveel mogelijk uit de krant. Ze willen niet zwak lijken in de ogen van de vijand. Spanje is neutraal in de oorlog en bericht daarom wel snel en uitgebreid over de ziekte. Daardoor ontstaat de indruk dat de griep daar vandaan komt. De naam 'Spaanse Griep' blijft vervolgens hangen. 

Wil je meer weten over het ontstaan van pandemieën, bekijk dan dit verhaal: Wat is een pandemie?