Hoe veranderen pandemieën onze wereld?

... en je weet het

Laatste update: 09-04-2026

De coronapandemie heeft veel impact op onze samenleving gehad.

Maar er zijn eerder pandemieën geweest, die vaak een keerpunt in de geschiedenis waren. Soms betekende een pandemie zelfs het einde van een beschaving.

Peter Johann Nepomuk Geiger, de Plaag van Antoninus in Rome, 165-180

Bijvoorbeeld tijdens de twee pandemieën de ‘Plaag van Antoninus’ en de ‘Pest van Cypriuanus’ in het Romeinse Rijk.

Tijdens deze uitbraken stierf een groot gedeelte van de bevolking.

De militaire en economische macht van Rome werd ernstig verzwakt. Een onzekere tijd van rellen, opstanden en oorlogen brak aan.

Deze onrust kon niet meer worden gestopt en betekende uiteindelijk het einde van het rijk.

Vroeger & ZoNTR

In de middeleeuwen was de uitbraak van de pest, 'de zwarte dood', een keerpunt in de geschiedenis. Machtsverhoudingen verschoven:

De pest was een traumatische ervaring. Families, steden en staten werden verscheurd.

Maar voor de overlevers brak er een betere tijd aan. De lonen stegen, er kwam land vrij en boeren kregen meer vrijheid.

Pandemieën en infectieziekten hebben ook geleid tot verbeteringen in de volksgezondheid. Zo heeft de cholera bijvoorbeeld bijgedragen aan de aanleg van riolering en waterzuiveringen.

DWDD UniversityBNNVARA

Ontdekkingen in de medische wetenschap stonden aan de basis van deze ontwikkelingen, de mens kreeg steeds meer vat op de onzichtbare vijand.

U.S. Army Medical Corps, National Museum of Health & Medicine

De dodelijkste pandemie van de moderne tijd was de Spaanse Griep (1918-1919). Toen stierven er wereldwijd 50 miljoen mensen aan een griepvirus. Na de uitbraak zag je de eerste publieke zorgstelsels ontstaan.

Ook Covid-19 heeft invloed gehad op onze samenleving. We werken bijvoorbeeld meer thuis en vergaderen vaker online.

Maar of corona een blijvend effect heeft op andere gebieden, zoals klimaat, economie, machtsverhoudingen en de medische wereld, zal pas later duidelijk worden.