Waarom hebben sommige mensen slecht richtingsgevoel?
Presentator
Ronja studeerde Cultural Analysis aan de Amsterdam University College, met een focus op gender en intersectionaliteit. Daarna werkte ze als onderzoeksjournalist op verschillende redacties. Verder houdt ze van schrijven, winkelen en haken.
Ronja Boer
Je richtingsgevoel heeft onder andere te maken met de manier waarop je navigeert. We wisselen vaak tussen verschillende manieren van navigeren, het is niet alleen de ene of de andere.
De eerste optie is dat je een soort mentale plattegrond maakt van je omgeving. Die maak je van je huis, maar ook van routes naar bijvoorbeeld school of werk. Hoe vaker je ergens komt, hoe scherper en gedetailleerder die plattegrond wordt. Daardoor weet je niet alleen welke weg je moet nemen, maar ook precies waar je bent en hoe je kan omlopen. Als je een goed richtingsgevoel hebt, ben je vaak beter in het gebruiken van zo’n mentale kaart. Je snapt hoe plekken ten opzichte van elkaar liggen en kan daardoor makkelijker een nieuwe route bedenken.
Bij de tweede manier van navigeren gaat het om het onthouden van handelingen. Zoals: hier rechts, bij de lantaarnpaal links en bij die winkel rechtdoor. Dit is dus geen kaart van bovenaf, maar een stappenplan langs herkenningspunten. Zolang alles hetzelfde blijft gaat dat goed, maar als een straat is afgezet of je een andere route neemt, wordt dat al snel lastig.
Dat de een beter is in de weg vinden dan de ander, komt onder andere door de hippocampus. Dit hersengebied helpt je om je omgeving te onthouden. Het speelt een rol bij het maken van een mentale kaart en bij het onthouden van herkenningspunten. Hoe goed dat lukt, verschilt per persoon.
Sommige mensen verdwalen opvallend vaak. Als je zelfs in je eigen woonwijk de weg kwijtraakt, terwijl je er al lang woont, dan kan dat betekenen dat je atopia hebt. Dat wordt soms ook wel ‘ruimtelijke dyslexie’ genoemd. Dit is een aangeboren eigenschap waarbij je hersenen anders werken bij het onthouden van routes en plekken.
Door bewuster te zijn van je omgeving en af en toe achterom te kijken, kan je wel beter worden in navigeren. Al is het tegenwoordig met smartphones nog niet zo rampzalig als je een slecht richtingsgevoel hebt. Vroeger was dat wel anders. Hoe we vroeger navigeerden en hoe dat door de jaren heen is veranderd, ontdek je in dit artikel.