
Waarom vieren we pride?
Waarom is pride ooit begonnen?
Lange tijd was het niet normaal om mensen uit de lhbtqia+-gemeenschap te accepteren. Het kwam bijvoorbeeld vaak voor om vrienden en familie te verliezen als je kwam. Dit kwam onder andere omdat homoseksualiteit lang als een werd gezien en er wetten waren die anders met homoseksualiteit dan met heteroseksualiteit omgingen. Lhbtqia+’ers konden dus lang niet altijd zichzelf zijn.
Daarom breken er in Nederland in de jaren 1960 protesten uit. Veel daarvan zijn geïnspireerd op de Stonewall Riots die in juni 1969 in New York uitbreken nadat de politie een homobar binnenvalt. Dit gebeurde vaak en werd gezien als discriminatie. De demonstranten vragen aandacht voor de acceptatie van, dan nog, vooral homoseksualiteit. Ze willen dat de wet verandert en dat discriminatie op basis van stopt. In 1979 krijgt het jaarlijkse protest in Nederland een naam: niet pride, maar Roze Zaterdag.
Pride zoals we dat nu vieren kent een lange geschiedenis, die begon in de jaren 1960.
In de jaren 1990 zet Nederland belangrijke stappen op het gebied van lhbtqia+-rechten. Er komt een officieel verbod op discriminatie op basis van seksuele geaardheid en in 2001 is Nederland het eerste land ter wereld waar mensen van hetzelfde geslacht met elkaar kunnen trouwen. Door deze ontwikkelingen groeit Amsterdam internationaal uit tot een bekende homohoofdstad.
Die ontwikkeling is ook terug te zien in pride. Hoewel Roze Zaterdag nog jaarlijks in juni op verschillende plekken in het land plaatsvindt, denken veel mensen bij pride inmiddels aan Amsterdam Pride. Deze viering begint in 1996 met 45 boten op de grachten en is, anders dan de eerste prides in de Verenigde Staten of Roze Zaterdag, niet opgezet als protest [1]. Het evenement viert de vrijheid en diversiteit van de stad en vindt daarom plaats in augustus, in plaats van tijdens de internationale pridemaand juni.
Later krijgt pride ook in Nederland weer een sterker activistische rol. Er komt meer aandacht voor en . Dat betekent dat pride gelijke rechten wil voor iedereen en aandacht geeft aan alle identiteiten die te maken krijgen met discriminatie. Daarmee sluit de Nederlandse pridebeweging aan bij de internationale pridebewegingen, waarin pride zowel een viering van zichtbaarheid als een oproep tot gelijke rechten is.

Amsterdam Pride 1997, de tweede editie, werd al veel bezocht.
Worden lhbtqia+’ers tegenwoordig geaccepteerd in Nederland?
De meerderheid van de Nederlanders zegt lhbtqia+’ers al te accepteren. Veel Nederlanders zien dit zelfs als een belangrijk onderdeel van de Nederlandse cultuur. Toch daalt deze acceptie. Vanaf 2018 staat Nederland met regelmaat niet in de top 10 van de Rainbow Ranking [2]. Die lijst beoordeelt Europese landen op hun lhbtqia+-acceptatie. Daarbij letten ze vooral op wetgeving.
Zo is er in Nederland geen aparte wet tegen geweld vanwege iemands of genderidentiteit [3]. Ook lopen gezinnen met twee ouders van hetzelfde geslacht soms tegen extra regels aan wanneer zij een kind krijgen. En voor transpersonen kan het moeilijk blijven de juiste zorg te krijgen. Dit zijn voorbeelden van onderwerpen waar de pridebeweging aandacht voor blijft vragen.
Een ander groeiend probleem is geweld tegen lhbtqia+’ers. In 2026 melden 3 op de 10 lhbtqia+’ers dat ze met geweld te maken hebben gehad [4]. In 2023 was dit nog 1 op de 10 [5]. Dit geweld kan fysiek of seksueel zijn, maar ook bedreiging, uitschelden en vernieling vallen hieronder. Non-binaire en transpersonen zijn hier veruit het vaakst slachtoffer van. In de Westerkerk in Amsterdam worden zij jaarlijks herdacht.
Elk jaar komen veel transmensen om door geweld. Bekijk de hele uitzending Beste Reizigers hier.
Geweld op basis van je identiteit kan je bang maken om jezelf te zijn op straat. Denk bijvoorbeeld aan hand-in-hand lopen of je anders kleden of gedragen dan mensen van mannen of vrouwen verwachten. Een grote deel van de Nederlandse lhbtqia+’ers voelt zich dan ook niet veilig op straat.
Daarbij komt dat we er meestal vanuit gaan dat mensen heteroseksueel en zijn. Daardoor moeten mensen die dit niet zijn hiervoor ‘uit de kast’ komen. Dit kan ervoor zorgen dat deze mensen zich niet altijd onderdeel voelen van de ‘normale’ maatschappij [6]. Dat is waarom representatie erg belangrijk is. Als je met regelmaat trans- of homoseksuele mensen ziet in de media, niet als maar als volledig mens, wordt het voor anderen ook normaler dat niet iedereen per se hetero is.
Helpt pride bij de acceptatie van lhbtqia+’ers?
Of pride helpt bij de acceptatie van lhbtqia+-personen, blijft onderwerp van discussie. Sommige mensen vinden dat grote evenementen zoals Amsterdam Pride te veel op een feest lijken. Ook krijgen lhbtqia+’ers soms juist te maken met discriminatie tijdens pride [7]. Daarnaast is er kritiek op de rol van grote bedrijven, die steeds zichtbaarder aanwezig zijn op pride-evenementen. Deze bedrijven zetten zich niet altijd in voor emancipatie wanneer het niet pride is.
Wereldwijd blijven lhbtqia+’ers een gediscrimineerde groep. Er zijn heel veel landen waar je voor homoseksualiteit vervolgd kan worden. Seks tussen mensen van hetzelfde geslacht is in 62 landen strafbaar [8]. In wel 7 landen staat er de doodstraf op [9]. Pride in Nederland is ook een plek voor mensen uit landen waar homoseksueel zijn gevaarlijk is om zichzelf te zijn.
Toch zien veel mensen pride als een belangrijke manier om aandacht te vragen voor gelijke rechten en acceptatie [10]. Dat gebeurt op verschillende manieren. Sommige pride-evenementen bestaan uit een botenparade, demonstratie of straatfeest. Andere organiseren lezingen, filmvertoningen en gesprekken over onderwerpen die spelen binnen de lhbtqia+-gemeenschap. Zo kunnen bezoekers meer leren over de ervaringen van lhbtqia+-personen en met elkaar in gesprek gaan.
Of pride direct zorgt voor meer acceptatie is moeilijk te meten. Onderzoekers zien wel dat zichtbaarheid en representatie kunnen bijdragen aan meer begrip voor lhbtqia+’ers en dat pride hier een belangrijke rol bij speelt [11]. Ook zien zij dat pride een belangrijk middel is om aandacht te vragen voor gelijke rechten en dat ook de grote bedrijven die zich uitspreken voor meer zichtbaarheid zorgen [12]. Die zichtbaarheid is een belangrijke stap in acceptatie.
Pride lost discriminatie niet in één keer op. Maar naast dat het bijdraagt aan zichtbaarheid, biedt het een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en ervaringen kunnen delen. Ook bondgenoten kunnen tijdens pride laten zien dat zij gelijke rechten en acceptatie belangrijk vinden [13].
is getrouwd met Hanne, die is intersekse. Hij legt uit waarom het belangrijk is om bondgenoot te zijn.
Pride komt voort uit protesten voor gelijke rechten. In Nederland begonnen die protesten in de jaren 1960. Die jaarlijkse beweging werd Roze Vrijdag genoemd. ‘Pride komt van het Engelse woord voor ‘trots’ om jezelf te zijn.
Pride werd beroemd in Nederland door de Amsterdamse Pride botenparade. Die ging eerst juist niet over protest. Later wordt pride in Nederland wel weer activistischer.
De acceptatie van de lhbtqia+-gemeenschap gaat de laatste jaren achteruit. Veel mensen binnen deze gemeenschap krijgen nog te maken met geweld of worden niet geaccepteerd. Daardoor durven zij nog niet altijd zichzelf te zijn.
Pride kan helpen bij de acceptatie van de lhbtqia+-gemeenschap. Dat komt omdat het viert dat je jezelf mag zijn. Ook werken pride organisaties vaak aan educatie en zorgen er met representatie voor dat het normaler wordt om lhbtqia+’er te zijn.
