Wat is catfishing?

Een catfish gebruikt online een nepidentiteit. Iemand gebruikt bijvoorbeeld foto’s van een ander, een verzonnen naam of foute informatie over hun leeftijd, werk of uiterlijk. Soms verzint iemand zelfs een volledig nieuwe identiteit, met een compleet ander levensverhaal. Catfishen gebeurt vaak op sociale media en in datingapps. Voor de buitenwereld lijkt het profiel echt, terwijl de persoon erachter in werkelijkheid iemand anders is. 

Waarom iemand aan catfishing doet verschilt. Soms speelt onzekerheid of eenzaamheid een rol. Bijvoorbeeld als iemand in het echte leven vaak wordt afgewezen op uiterlijk of het lastig vindt om contact te maken. De hoop is dat mensen je online dan wel leuk vinden. Ook durven sommige mensen juist meer zichzelf te zijn als ze zich kunnen verschuilen achter een andere profielfoto of naam. Het doel in deze gevallen is vaak om een vriendschap of romantische relatie te vormen.

Maar er zijn ook minder onschuldige redenen. Sommige mensen gebruiken een nepprofiel bijvoorbeeld om anderen te pesten, bedreigen, macht te hebben of wraak te nemen. Ook catfishing om mensen op te lichten komt veel voor. De catfish bouwt dan bijvoorbeeld eerst een hechte band op en vraagt daarna om geld of naaktbeelden. In de volgende video vertelt Marlon hoe ze verliefd werd op catfish Tom en uiteindelijk veel geld naar hem overmaakte:

Veel mensen denken bij catfishing: dat overkomt mij niet. Toch kan een catfish verrassend overtuigend zijn. Er zijn wel signalen waar je op kan letten, zoals:

• Niet willen videobellen of afspreken. Smoesjes zoals een kapotte camera of last-minute afzeggingen komen vaak voor.
• Het verhaal is té mooi om waar te zijn. De kans dat je echt met beroemdheden als Taylor Swift of Ryan Gosling praat, is klein. 
• Weinig foto's van zichzelf. Omdat ze vaak foto's van iemand anders gebruiken, delen ze soms weinig foto's. De profielfoto kan je checken met een reverse image search om te kijken of de foto ergens anders opduikt.
• Weinig andere sporen online. Je komt bijvoorbeeld alleen het ene account tegen waar je mee praat. Of je kan naast social media helemaal niks vinden. 
• Spreekt zichzelf tegen. In iemands verhaal kunnen scheurtjes ontstaan. Eerst zegt iemand bijvoorbeeld geen broers of zussen te hebben, later blijkt er ineens een groot gezin te zijn. Dat soort tegenstrijdigheden verraden dat er iets niet klopt.
• Contact wordt snel persoonlijk. Iemand is bijvoorbeeld overdreven aardig, geeft heel veel complimenten of zegt al snel van je te houden. Zo probeert een catfish snel een band op te bouwen. Dit wordt ook wel 'love bombing' genoemd.

Catfishing kan grote gevolgen hebben. Veel slachtoffers schamen zich als ze ontdekken dat het om een nepprofiel gaat. Je schaamt je bijvoorbeeld dat je het niet door hebt gehad. En ondertussen heb je vaak al een hechte band opgebouwd, waardoor het extra pijnlijk is als blijkt dat die persoon niet bestaat. Dat kan leiden tot verdriet, boosheid en somberheid. Ook kan het je vertrouwen in andere mensen beschadigen, waardoor nieuwe contacten aangaan lastiger wordt. 

Soms gaat de schade nog verder. Denk aan duizenden euro’s die je hebt overgemaakt of aan online seksueel geweld, zoals het delen van naaktbeelden onder druk. De impact daarvan kan lang blijven hangen.