Waarom is het in de zomer langer licht?
Eerst de basis: onze aarde draait in een baan om de zon heen. Hier doen we ongeveer 365 dagen over, een jaar dus. Maar de aarde draait zelf ook rond. Eén rondje duurt ongeveer 24 uur. Dit zorgt er voor dat we dag en nacht hebben: als we van de zon afdraaien, wordt het bij ons nacht. En als we ernaartoe draaien, wordt het dag.
Alleen staat de aarde niet precies recht, maar een beetje schuin. Terwijl de aarde om de zon draait, blijft die schuine stand dezelfde kant op wijzen:
Als het noorden van de aardbol meer richting de zon gekanteld staat, is het bij ons in Nederland zomer. (Let op: illustratie is niet op schaal.)
Door de schuine stand van de aarde staat een deel van het jaar de noordelijke helft van de aarde meer richting de zon gekanteld. Het is bij ons dan zomer. Het andere deel van het jaar staat de zuidelijke helft meer richting de zon, dan is het bij ons winter. Wetenschapsjournalist Govert Schilling legt het in de volgende video uit:
Bekijk op NPO Start alle afleveringen van Govert naar de kern van de aarde (NTR).
© Govert naar de kern van de aarde (NTR)Waarom staat de aarde scheef?
Waarschijnlijk is er zo’n 4 miljard jaar geleden een groot object (met de naam Theia) uit de ruimte tegen de aarde aan geknald. Daardoor zou de aarde in de huidige 'stand' zijn gekanteld. Door die botsing kwam veel gesteente, stof en gas los van de aarde. Veel wetenschappers denken dat een deel daarvan uiteindelijk de maan is geworden. Al weten ze dat niet zeker.
Rond 21 juni is de langste dag van het jaar. De zon komt dan vroeg op en gaat laat onder. Dit heet de zomerzonnewende. Hoe noordelijker je woont, hoe langer het licht blijft. Zelfs binnen Nederland kan je dat al merken. In het noorden van Nederland is de zon op de langste dag ongeveer een halfuur langer te zien dan in het zuiden van ons land. Als je nog noordelijker woont, zoals in het noorden van Zweden of in Groenland, dan gaat de zon soms zelfs helemaal niet meer onder.
Vanaf die zomerzonnewende worden de dagen langzaamaan weer korter. Rond 21 december is de winterzonnewende: de kortste dag van ons jaar. Het is dan winter bij ons. Op de zuidelijke helft van de aarde is het precies andersom. Daardoor is het bijvoorbeeld in Australië of Brazilië winter als het bij ons zomer is.
In Australië vieren ze Kerstmis in het hartje van de zomer.
AFP
Er is nog een reden dat het in de zomer langer licht blijft: de zomertijd. Sinds 1977 zetten we elk jaar van maart tot oktober de klok een uur vooruit. Daardoor is het ’s ochtends één uur later licht. En ’s avonds één uur later donker. Waarom we zomertijd hebben, lees je in dit artikel over het verzetten van de klok.
Het is dus niet zo dat de aarde in de zomer heel dicht bij de zon staat, waardoor het warmer is. En in de winter juist ver ervan af, waardoor het kouder is. We staan soms wel net iets verder van de zon af. En soms net iets dichterbij. Maar die afstanden zijn voor sterrenkundigen bijna te verwaarlozen. Bovendien is het bij ons winter als we juist net iets díchter bij de zon staan. En zomer als we er juist wat verder vanaf staan.
Dat het in de zomer langer licht is, heeft te maken met de stand van onze aarde.
Onze aarde draait in een baan om de zon heen. Hier doen we ongeveer 365 dagen over. Maar de aarde draait zelf ook rond, om z’n eigen as. Alleen staat die aardas een beetje schuin.
Terwijl we ons rondje om de zon heen maken, staat een deel van de aarde daardoor meer richting de zon gekanteld dan het andere deel.
Het deel van het jaar waarop de noordelijke helft van de aarde meer richting de zon staat, is onze zomer. We krijgen dan langer zonlicht, waardoor de dagen langer zijn.
