
Waarom is het oorlog in Jemen?
Jemen ligt in het zuidwesten van het , onder Saoedi-Arabië en naast Oman. Het land staat bekend om zijn eeuwenoude steden en rijke geschiedenis. De Romeinen noemen het Arabia Felix: ‘Gelukkig Arabië’. Die naam verwijst naar de vruchtbare gebieden waar onder meer koffie, vijgen en dadels groeien. Jemen bestaat een groot deel van de 20ste eeuw uit twee aparte landen: Noord- en Zuid-Jemen. In 1990 worden deze herenigd in de Republiek Jemen. De leider van Noord-Jemen, Ali Abdullah Saleh, wordt de nieuwe president.

De oude binnenstad van Sanaa staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst.
Hoe is de oorlog in Jemen ontstaan?
Onder president Saleh is er veel onvrede in het land. Veel mensen leven in armoede en hebben weinig toegang tot goede zorg, onderwijs en werk. Dat komt onder andere door slecht bestuur, en . Jemen is niet het enige land waar veel onvrede is. Eind 2010 breken er protesten uit in meerdere landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Burgers eisen verandering. Dit staat bekend als de Arabische Lente.
In 2011 gaan ook in Jemen honderdduizenden burgers de straat op. Van noord tot zuid protesteren Jemenieten onder andere tegen de slechte economische situatie. Ze eisen dat president Saleh aftreedt en dat er een beter bestuur komt. Eind 2011 tekent Saleh een akkoord waarin hij belooft af te treden. In februari 2012 treedt hij officieel af.

Burgers in Jemen protesteren tegen de overheid, 2011.
Op 21 februari 2012 volgen er verkiezingen. Oud-vicepresident Abdelrabbuh Mansour Hadi is de enige kandidaat en wordt de nieuwe president. Zijn regering wordt door de Verenigde Naties (VN) erkend als de officiële regering van Jemen. Na de verkiezingen is er even hoop op verandering. Verschillende groepen praten over de toekomst van Jemen. Maar ze zijn het niet allemaal eens over de toekomst van het land. De Houthi’s, een gewapende beweging uit het noorden, vechten al langer tegen de regering. In deze periode nemen ze steeds meer gebieden in. In september 2014 veroveren ze de hoofdstad Sanaa.
Hadi’s regering vlucht in 2015 naar de zuidelijke havenstad Aden. Hadi roept andere landen op om zijn regering te helpen in de strijd tegen de Houthi’s. Wanneer de Houthi’s in maart meer gebieden veroveren in de buurt van Aden, vlucht Hadi naar Saudi-Arabië.
Tijdens de burgeroorlog proberen de Houthi's over meer gebieden controle te krijgen, zoals de stad Aden in het zuiden van het land.
© NOS JournaalEen groep landen onder leiding van Saudi-Arabië grijpt militair in. Zij willen president Hadi weer aan de macht helpen. Er volgt een lange burgeroorlog. De Houthi's vechten tegen het regeringsleger en andere gewapende groepen. Die krijgen weer steun van verschillende landen.
De oorlog heeft grote gevolgen voor de bevolking van Jemen. Miljoenen mensen moeten vluchten in eigen land. En door gevechten, blokkades en een ingestorte economie kampen veel gezinnen met honger, armoede en gebrek aan zorg. Veel mensen zijn afhankelijk van noodhulp. Ook zijn scholen, ziekenhuizen en andere belangrijke beschadigd of verdwenen. Kinderen groeien op in een land dat al jaren door oorlog is getekend.
Dagelijks leven in Jemen
Waarom weten we zo weinig over de oorlog in Jemen?
De oorlog in Jemen wordt ook wel de vergeten oorlog genoemd. Hij breekt uit wanneer er internationaal vooral aandacht is voor de terroristische groep Islamitische Staat (IS). Bovendien bereiken verhalen van Jemenitische burgers ons minder dan van bijvoorbeeld Syriërs. Vluchten uit Jemen is erg lastig. En journalisten en hulporganisaties komen moeilijk het land binnen.
Journalist Lennart Hofman vertelt hoe moeilijk het is om Jemen binnen te komen. Via allerlei omwegen lukt het hem en een paar andere journalisten toch om in Jemen te komen.
Wie vechten er tegen elkaar in Jemen?
De burgeroorlog in Jemen is een ingewikkelde oorlog geworden met veel verschillende partijen.
De Houthi’s hebben het westen van Jemen (het oude Noord-Jemen) grotendeels in handen, waaronder de hoofdstad Sanaa. De Houthi’s willen hun invloed uitbreiden naar andere delen van Jemen.
In 1992 richt Hussein al-Houthi een verzetsbeweging op in het noorden van Jemen: Ansar Allah. Deze groep wordt vaak ‘de Houthi’s’ genoemd. Ze horen bij een minderheid in Jemen, de Zaydi’s of Zaidieten. Ze vinden dat de regering het noorden van Jemen verwaarloost. En dat hun geloof wordt onderdrukt. Ook vinden ze de invloed van Saoedi-Arabië te groot. In dit artikel vind je meer uitleg over de Houthi’s.
De Houthi’s vechten vooral tegen de internationaal erkende regering. Binnen deze regering werken veel verschillende politieke en militaire groepen samen. Eerst staat deze onder leiding van president Hadi. Maar in 2022 draagt hij de macht over aan de Presidentiële Leiderschapsraad, met als voorzitter Rashad Muhammad al-Alimi. Zij hebben grote delen van het oosten en zuiden van Jemen in handen. De Verenigde Naties zien dit als het enige wettelijke bestuur van Jemen. Daarom hebben we het vaak over de ‘internationaal erkende regering’. De raad krijgt steun van Saoedi-Arabië en verschillende Westerse landen.
Daarnaast zijn er nog andere gewapende groepen actief. Vooral in het oosten en zuiden van het land. Denk bijvoorbeeld aan de Zuidelijke Onafhankelijkheidsbeweging en . Maar ook aan terroristische groepen zoals Al Qaida op het Arabisch Schiereiland (AQAS) en Islamitische Staat (IS), die in kleine aantallen in Jemen aanwezig zijn.
Floortje bezoekt het door oorlog verscheurde Jemen. De hele aflevering van Floortje naar het einde van de wereld (BNNVARA) zien? Kijk dan op NPO Start.
Welke landen bemoeien zich met de oorlog in Jemen?
De Houthi's hebben goede banden met Iran. Dat komt onder andere doordat ze allebei het sjiisme volgen. Ook hebben ze een gezamenlijke tegenstander: Saudi-Arabië. Iran steunt ze met wapens, zoals drones en raketten, , kennis en training.
De internationaal erkende regering van Jemen krijgt steun van Saudi-Arabië en verschillende andere landen. Saudi-Arabië wil voorkomen dat Iran meer invloed krijgt in het Midden-Oosten. Ook is er olie en gas in Jemen. En lopen er belangrijke handels- en olieroutes langs de kust.
De Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk steunen Saudi-Arabië. Deze landen hebben ook belang bij veilige handelsroutes in de Rode Zee. Ze leveren onder andere wapens. Vanaf 2023 vallen de Houthi’s een aantal schepen aan die over de Rode Zee varen. Als reactie voeren de VS en het Verenigd Koninkrijk aanvallen uit op doelen van de Houthi’s in Jemen. Nederland steunt deze aanvallen.
Vanaf eind 2023 worden er verschillende schepen op de Rode Zee aangevallen door de Houthi's. Dit heeft grote effecten op de internationale handel.
© NOS JournaalNa gesprekken spreken de Houthi’s en de internationaal erkende regering in 2022 een af. Daarna zijn er veel minder gevechten en luchtaanvallen. Toch zorgt de overeenkomst niet voor een echte doorbraak. In de jaren daarna loopt het geweld opnieuw op. Een oplossing voor de oorlog blijft tot nu toe uit.
Onder president Ali Abdullah Saleh is er veel onvrede in Jemen. Veel mensen leven in armoede en hebben weinig toegang tot goede zorg, onderwijs en werk.
In 2011 gaan daarom honderdduizenden burgers de straat op. Uiteindelijk leidt dit ertoe dat president Saleh aftreedt. Na de verkiezingen in 2012 wordt Abdelrabbuh Mansour Hadi de nieuwe president.
Er is even hoop op verandering. Maar in 2014 begint de burgeroorlog als de gewapende verzetsbeweging, de Houthi's, de hoofdstad Sanaa verovert. Hadi’s regering vlucht in 2015 naar de havenstad Aden en later vlucht Hadi naar bondgenoot Saudi-Arabië.
Een groep landen onder leiding van Saudi-Arabië grijpt militair in. Zij willen president Hadi weer aan de macht helpen. De Houthi's, die steun krijgen van Iran, vechten tegen het regeringsleger en andere gewapende groepen.
Er volgt een lange burgeroorlog. Met grote gevolgen voor de bevolking van Jemen. Miljoenen mensen moeten vluchten in eigen land en veel gezinnen zijn afhankelijk van noodhulp.
Na gesprekken spreken de Houthi’s en de internationaal erkende regering in 2022 een staakt-het-vuren af. Daarna zijn er veel minder gevechten en luchtaanvallen.
Toch zorgt de overeenkomst niet voor een echte doorbraak. De oorlog blijft onopgelost en in de jaren daarna loopt het geweld opnieuw op.
