Welke symbolen gebruikt het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog willen mensen die onderdeel zijn van het verzet niet te veel opvallen. Het is namelijk verboden om je tegen de Duitse bezetters te verzetten. Om toch in de samenleving te laten zien dat niet iedereen het eens is met de bezetter en om andere verzetsleden te herkennen, worden daarom subtiele symbolen gebruikt. 

Een bekend voorbeeld hiervan is de letter V. Deze staat voor 'victorie' of 'victory', oftewel overwinning. Mensen schilderen de letter op muren of gebruiken hem op andere plekken als stil protest. 

De V wordt niet alleen geschreven, maar ook gebruikt als geluid. In morsetaal bestaat de letter namelijk uit drie korte tonen en één lange toon. Dat ritme is hetzelfde als de beroemde opening van Beethovens Vijfde Symfonie. De Britse omroep BBC gebruikt deze muziek daarom als opening tijdens radio-uitzendingen. Ook fluiten of tikken mensen het ritme om te laten merken dat ze aan dezelfde kant staan. 

Later wordt de letter V ook door de Duitsers zelf gebruikt. Omdat de letter V overal opduikt, proberen de Duitsers dit met propaganda over te nemen en te gebruiken om juist de overwinning van de Duitsers aan te geven. Maar daarnaast blijft het ook een teken binnen het verzet zelf.  

Niet alleen de V wordt een symbool van verzet. Ook de letter W verschijnt op veel plekken in Nederland. Deze letter verwijst naar koningin Wilhelmina. Zij is tijdens de oorlog voor veel Nederlanders het gezicht van het verzet tegen de Duitse bezetting. Daarnaast duikt de afkorting OZO op. Dat staat voor 'Oranje zal overwinnen' en staat voor de hoop dat Nederland weer vrij zal worden.

Er zijn nog meer manieren waarop mensen verzet laten zien. Ze steken bijvoorbeeld een lucifer met het oranje kopje omhoog in een knoopsgat van een jas. Dat verwijst naar de uitdrukking 'Oranje boven'. Ook worden er speldjes gemaakt van dubbeltjes, omdat hierop het portret van koningin Wilhelmina staat. 

Ook de Nederlandse vlag wordt gebruikt als stil protest. Een voorbeeld is een actie van een Amsterdamse vrouw die op de verjaardag van koningin Wilhelmina rode, witte en blauwe kleding aan de waslijn hangt. Ze krijgt een boete van de Duitsers voor dit teken van steun aan Nederland. 

Deze symbolen lijken misschien klein of eenvoudig. Toch zijn ze belangrijk omdat ze mensen hoop geven en laten zien dat ze niet alleen staan. Tegelijk zijn ze dus gevaarlijk. De Duitse bezetter straft zelfs de kleinste vormen van verzet. Daarom durven lang niet alle Nederlanders zich openlijk tegen de bezetting uit te spreken.

Meer over het verzet tijdens de oorlog in Nederland ontdek je in ons artikel: Hoe effectief is het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog?