Wat bepaalt onze brandstofprijs?
Wat bepaalt onze brandstofprijs?
Laatste update: 23-03-2026
De prijs van onze benzine, diesel of LPG kan per dag veranderen. En het maakt voor je portemonnee ook uit waar je je auto of motor voltankt. Er zijn namelijk verschillende factoren die invloed hebben op de prijs van onze brandstof.
Redacteur: Roos van Putten
De olieprijs
Om brandstof te kunnen maken, is er olie nodig. Dit halen we van over de hele wereld. Want niet elk land kan olie produceren. Hiervoor moet er namelijk olie in de grond zitten én moet je dit op de juiste manier omhoog kunnen halen, bijvoorbeeld met olieplatforms. De meeste olie komt uit de Verenigde Staten, Rusland en Saoedi-Arabië.
Een deel van de landen die olie produceren zitten bij het samenwerkingsverband OPEC. Dit zijn vooral landen uit het Midden-Oosten en Afrika, maar ook Venezuela. Deze landen werken samen om de prijs van olie te beïnvloeden, bijvoorbeeld door af te spreken hoeveel ze produceren.
De prijs van die olie is niet altijd hetzelfde, maar wordt bepaald door de wereldwijde vraag en het aanbod. Als de vraag naar olie groter is dan het aanbod, stijgt de prijs. Maar de vraag naar olie is meestal hoog, omdat we het heel veel gebruiken. Het aanbod schommelt meer. Bijvoorbeeld natuurrampen, de waarde van de dollar, oorlogen en internationale politiek hebben direct invloed op dit aanbod. En dat merken wij meteen via een hogere prijs bij het tanken.
Oorlog in het Midden-Oosten zorgt voor spanningen op de oliemarkt. De prijs van diesel is hierdoor meer dan €2,50 per liter. Dit heeft ook te maken met een boycot op Russische diesel.
Productie, vervoer en opslaan van brandstof
Het kost ook geld om brandstof, zoals benzine of diesel, van de eerdergenoemde olie te maken. Dit noem je raffinage. Die brandstof wordt vervolgens naar de juiste plekken vervoerd en opgeslagen. Bij al deze stappen zijn grote bedrijven betrokken die met elkaar concurreren. Ze proberen goedkoper te produceren dan hun concurrenten, maar hebben ook te maken met wisselende grondstofprijzen en vraag naar brandstof. Daardoor schommelen de kosten hier ook enorm. En dat zie je direct terug in de prijs die je betaalt aan de pomp, bijvoorbeeld in het verschil tussen diesel en benzine.
Omdat de prijs ineens omhoog kan schieten door veranderende kosten, hebben veel landen een olie- en brandstofvoorraad. Dit zijn reserves voor noodgevallen en om extreme prijsstijgingen te voorkomen. Voor het geval er geen nieuwe olie meer binnenkomt, moet Nederland genoeg olie en brandstof op voorraad hebben voor 90 dagen. Hoe groot die voorraad wereldwijd is, beïnvloedt weer de waarde van nieuwe brandstof. Hoe kleiner de voorraad, hoe waardevoller de brandstof.
Belastingen
Wereldwijde ontwikkelingen en concurrentie hebben dus veel invloed op de prijs bij jouw tankstation. Maar het grootste deel van onze brandstofprijs wordt in Nederland zelf bepaald. Dat bestaat namelijk uit belastingen. Een deel daarvan is de btw. De btw op brandstof is in Nederland 21%, dit komt boven op de prijs. Btw is geen vast bedrag en stijgt dus met de prijzen mee.
Het andere deel is accijns. Dit is een vast bedrag dat je per liter betaalt. De overheid bepaalt elk jaar hoeveel dat is. Hierbij spelen Europese afspraken en het Nederlandse klimaatbeleid een rol. Accijns heeft namelijk als doel om gebruik van benzine, diesel en LPG te verminderen, omdat het slecht is voor het milieu. Ook zijn accijnzen een belangrijke inkomstenbron voor de overheid zelf.
Van alle Europese landen betaal je in Nederland de meeste belasting over je brandstof. Daarom is het vaak flink goedkoper om in onze buurlanden te tanken. Hier zijn de accijnzen lager en in Duitsland betaal je ook nog eens minder btw.
Veel mensen tanken in België om zo kosten te besparen. Hier zijn er namelijk lagere belastingen voor brandstof. Bekijk het hele aflevering van Kassa (BNNVARA) via NPO Start.
Kosten voor bedrijven
Tot slot betalen wij ook de overige kosten voor oliemaatschappijen en tankstations via de benzine- of dieselprijs. Dat noem je marges. Hierbij kan je denken aan de kosten voor personeel, huur en reclame. Daarom kan de locatie van een tankstation ook invloed hebben op de prijs. Langs de snelweg hebben tankstations vaak meer kosten, daarom betaal je hier meer dan bij tankstations aan een dorpsweg.
Via die marges betalen wij ook voor de winst die een tankstation maakt. Oliemaatschappijen geven namelijk een adviesprijs per liter benzine of diesel, inclusief mogelijke winst. Maar een tankstation hoeft zich niet aan dat advies te houden. Als ze minder voor hun brandstof vragen, gaat dat alleen ten koste van hun eigen winst.
In het kort:
Onze brandstof wordt gemaakt van olie. Daarom heeft de olieprijs invloed op onze brandstofprijs. Die prijs wordt bepaalt door vraag en aanbod. Maar ook oorlogen en internationale politiek heeft hier invloed op.
Het uiteindelijke maken, vervoeren en opslaan van de brandstof kost ook geld en wordt doorberekend in wat je aan de pomp betaalt.
Maar het grootste deel van onze brandstofprijs bestaat uit belastingen. Hoge accijns en btw zorgen ervoor dat brandstof in Nederland duurder is dan in de rest van Europa.
Tot slot spelen kosten en winst van oliebedrijven en tankstations ook mee in de prijs van brandstof. Een tankstation dat meer kosten moet maken, vraagt daarom meestal ook meer voor hun benzine of diesel.
Geraadpleegde bronnen
En je weet het!
Anderen het laten weten?
