Wat is El Niño?

De Stille Oceaan is de oceaan met Azië en Australië in het westen en Noord- en Zuid-Amerika in het oosten. Rond de evenaar waaien hier passaatwinden, meestal van oost naar west. Ondertussen warmt de zon de bovenste laag van het water van de Stille Oceaan op. Door de richting van de wind gaat dit warme water richting Australië en Azië. En voor de kust van Noord- en Zuid-Amerika komt juist koud water uit de diepe oceaan omhoog.

Ook in de lucht ontstaat een vast patroon. Boven het warme water in het westen stijgt warme lucht op. Hier gaat het daarom regenen. Hoger in de atmosfeer stroomt er vervolgens droge lucht naar het oosten. Daar daalt de lucht weer en ontstaan opnieuw luchtstromen richting het westen. 

Maar eens in de paar jaar verandert dit patroon. De passaatwinden worden dan zwakker. Daardoor wordt er minder warm water naar het westen geduwd. Ook komt er in het oosten minder koud water uit de diepe oceaan naar boven. Wetenschappers weten nog niet precies waardoor dat eens in de twee tot zeven jaar gebeurt. 

Het gevolg is dat een groot deel van het oceaanwater warmer wordt dan normaal, omdat het warme water niet wegstroomt. Als de gemiddelde temperatuur in een bepaald deel van de Stille Oceaan minstens een halve graad hoger ligt dan normaal spreken wetenschappers van El Niño. Dit is dus geen uitzonderlijke gebeurtenis. Sinds 1982 zijn er verschillende periodes geweest waar het oceaanwater genoeg is opgewarmd om van El Niño te spreken. Maar zo'n periode heeft wel grote gevolgen. 

Tijdens eerdere periodes van El Niño heeft het bijvoorbeeld in het zuiden van de Verenigde Staten en delen van Zuid-Amerika veel meer geregend. Hierdoor neemt de kans op overstromingen toe. Tegelijkertijd kunnen Australië en delen van Afrika en het Caribisch gebied juist te maken krijgen met extreem warm en droger weer. 

Dit gebeurt dus eens in de paar jaar. Maar soms is El Niño nog krachtiger. Als het oceaanwater meer dan 1,5 graad warmer is dan normaal spreken we van een sterke El Niño. Dat gebeurt bijvoorbeeld in 1997-1998 en 2015-2016. Dan zijn de gevolgen extra groot, zoals zware overstromingen of bosbranden. 

Maar soms gebeurt er nog iets uniekers. Voor de El Niño die voor eind 2026 en begin 2027 voorspeld is, zijn de verwachtingen van wetenschappers dat de oceaan mogelijk wel 3 graden zal opwarmen. Dat zou deze El Niño de zwaarste tot nu toe maken. Dit wordt daarom een super-El Niño genoemd. 

Ontdek meer over ons weer en waarom dit steeds extremer lijkt te worden in ons artikel: Waarom wordt ons weer steeds extremer?