Waarom zijn we zo lang niet op de maan geweest?
Waarom zijn we zo lang niet op de maan geweest?
Laatste update: 27-02-2026
De eerste mens die voet op de maan zette was Neil Armstrong met de Amerikaanse Apollo 11 in 1969. Na hem volgden nog 11 astronauten met als laatste Eugene Cernan in 1972. Pas ruim 50 jaar later staan er opnieuw bemande missies naar de maan gepland. Hoe het kan dat daar zoveel tijd tussen zit en waarom we opnieuw naar de maan willen, ontdek je hier.
Redacteur: Bouwe van Straten
Waarom slaagt de eerste maanlanding in 1969?
De succesvolle maanmissie van 1969 mag gerust een klein wonder heten. De computers uit die tijd kunnen nauwelijks vergeleken worden met die van nu. Om berekeningen te maken die nu elke smartphone kan uitvoeren, is in die tijd een heel team van rekenaars nodig. Ook zijn zonnepanelen nog niet goed genoeg om ruimteschepen die naar de maan gaan van stroom te voorzien.
Dat het toch lukt om de maan te bereiken, heeft alles te maken met de politieke situatie in die tijd. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie (Rusland) zitten midden in de Koude Oorlog en willen elkaar overtreffen. Dat leidt ook tot een ruimterace tussen de twee landen. En de Russen hebben dan al een aantal successen geboekt op het gebied van ruimtereizen. Zo lanceren ze met de Spoetnik de eerste satelliet en sturen ze de eerste man (Gagarin), vrouw (Tereshkova) en hond (Laika) de ruimte in.
"Ze waren bereid om te sterven als het nodig was." Bekijk de hele uitzending van Focus (NTR) op NPO Start.
De Amerikaanse president John F. Kennedy kondigt begin jaren 60 aan dat hij binnen dat decennium naar de maan wil. Die torenhoge ambitie zorgt ervoor dat wetenschappers en onderzoekers onder flinke druk staan en dat er meer risico wordt genomen. Zo is in de eerste poging in 1967, de Apollo 1, de cabine gevuld met pure zuurstof, wat zeer brandbaar is. Kortsluiting zorgt voor een brand die de driekoppige bemanning het leven kost. Maar uiteindelijk lukt het de Amerikanen wel om binnen die 10 jaar de maan te bereiken. Op 20 juli 1969 landt de Apollo 11 op de maan en zet astronaut Neil Armstrong als eerste persoon voet op de maan.
De eerste mensen op de maan:
Waarom liggen de bemande maanmissies ruim 50 jaar stil?
Er volgen nog een aantal bemande maanmissies na die eerste landing, met in totaal 11 astronauten die ook op de maan landen. Dat de bemande missies na 1972 stil komen te liggen, lijkt vooral te maken te hebben met politieke wil en kosten. Zo krijgt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA minder geld. Tijdens de piek van het Apollo-programma in de jaren 60 gaat ruim 4% van het Amerikaanse centrale overheidsbudget naar ruimtevaartorganisatie NASA. Daarna daalt dat tot ongeveer 0,5%. En een bemande missie naar de maan is extreem duur. Bovendien is het idee in de politiek: we hebben de ruimterace ‘gewonnen’, waarom zouden we opnieuw naar de maan gaan? De prioriteit komt bij andere dingen te liggen.
Zo komt er meer nadruk te liggen op onbemande ruimtevaart. Dat kost minder geld dan bemande missies en je kan meer risico nemen, want er staan geen levens op het spel. Je kan daarbij bijvoorbeeld denken aan satellieten die in een baan rond de aarde worden gebracht. Die zijn bijvoorbeeld belangrijk voor weersvoorspellingen, GPS, telefonie of spionage. Maar je kan ook denken aan onbemande ruimtevoertuigen, zoals de Voyagers en Marsrovers. Die worden op pad gestuurd om ons zonnestelsel te verkennen (en heel soms zelfs het gebied daarbuiten).
De bemande ruimtevaart blijft wel een rol spelen, maar dan dichter bij huis. Denk bijvoorbeeld aan ruimtestations. Zo wordt het ruimtestation ISS vanaf 1998 in delen gelanceerd en opgebouwd in een baan om de aarde. De Space Shuttle wordt jarenlang ingezet als vervoermiddel voor astronauten en apparaten.
Waarom willen we weer naar de maan?
Lange tijd staan bemande missies naar de maan dus niet op de agenda. De Amerikanen richten zich bijvoorbeeld meer op missies naar de planeet Mars. Vanaf ongeveer 2015 komt daar verandering in. Dat heeft onder andere te maken met China, dat juist wél naar de maan wil en hier flink in investeert. De VS kan daarom niet achterblijven. Zo ontstaat er eigenlijk weer een nieuwe ruimterace.
Ook andere landen doen hieraan mee, zoals India, Japan, Rusland en het Europees Ruimteagentschap (ESA), vaak in samenwerking met de VS of China. Verder mengen ook commerciële bedrijven zich in de race, zoals Intuitive Machines, Firefly, ispace, Blue Origin en SpaceX. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA werkt regelmatig met dit soort bedrijven samen.
Een paar voorbeelden:
Er zijn verschillende redenen waarom de maan nog steeds interessant is. De maan bevat bijvoorbeeld waardevolle grondstoffen, zoals zeldzame aardmetalen en helium-3. Ook zijn er nog veel vragen vanuit de wetenschap over ons zonnestelsel, zoals hoe de maan precies is ontstaan. Wetenschappers onderzoeken onder andere de mogelijkheid om op de achterkant van de maan een grote radiotelescoop te bouwen. Omdat je daar geen last hebt van verstorende signalen vanaf de aarde kan je er metingen doen die op aarde onmogelijk zijn. Bijvoorbeeld om meer te weten te komen over het heelal vlak nadat het is ontstaan.
Bovendien kan de maan een ‘eerste station’ zijn voor missies naar andere plekken in ons zonnestelsel, zoals Mars. Ook wordt er al gewerkt aan een internationaal ruimtestation dat rond de maan moet gaan bewegen. Van daaruit zouden dan capsules naar de maan kunnen reizen.
Bekijk de hele uitzending van Focus (NTR) op NPO Start.
Sinds de jaren 60 is er veel veranderd. De technieken in de ruimtevaart zijn flink verbeterd. Denk bijvoorbeeld aan computers die veel krachtiger zijn, betere communicatiemiddelen en sterkere raketten. Een ander goed voorbeeld zijn zonnepanelen. Die wekken veel meer energie op en blijven veel langer goed. Daardoor zijn ze nu wel bruikbaar voor maanmissies. Toch blijven (bemande) missies naar de maan erg duur en ingewikkeld. Ook omdat het doel nu niet alleen is om naar de maan te gaan en weer terug, maar om daar ook voor langere tijd een basis op te bouwen. Dat vraagt weer om een andere focus, zoals herbruikbare en grotere ruimteschepen die meer materialen kunnen vervoeren.
En hebben die maanmissies ook nog een praktisch nut voor de mensen die achterblijven op aarde? Op termijn waarschijnlijk wel. Want de zonnepanelen op je dak, de smartphone in je broekzak en je steeds slimmer wordende auto hebben allemaal een zetje in de rug gekregen van de ontwikkelingen in de ruimtevaart. Want daar moet alles ook zo licht, klein, sterk en snel mogelijk zijn.
"Die technologie levert de mensen op aarde ook veel op," vertelt Aidan Cowley, systeemingenieur bij ESA. Bekijk de hele aflevering van Focus (NTR) op NPO Start.
In het kort:
Op 20 juli 1969 landt de Apollo 11 op de maan en zet astronaut Neil Armstrong als eerste persoon voet op de maan. Dat het lukt om dit te bereiken, komt vooral door de politieke situatie in die tijd.
Dat de bemande missies na 1972 stil komen te liggen, komt vooral door politieke wil en extreem hoge kosten.
De focus verschuift naar andere dingen, zoals onbemande ruimtevaart en bemande ruimtevaart dichter bij huis.
Vanaf ongeveer 2015 komen bemande missies naar de maan weer op de Amerikaanse agenda te staan. Dat komt onder andere doordat China naar de maan wil en daar flink in investeert. Er ontstaat eigenlijk een nieuwe ruimterace.
Er zijn verschillende redenen waarom de maan nog steeds interessant is. Zoals: waardevolle grondstoffen op de maan, het opbouwen van een 'tussenstation' naar andere plekken in ons zonnestelsel, en wetenschappelijke vraagstukken.
Sinds de jaren 60 zijn de technieken in de ruimtevaart flink verbeterd. Toch blijven bemande missies naar de maan ingewikkeld en heel erg duur.
En je weet het!
Anderen het laten weten?
