Wat doen diplomaten?
Wat doen diplomaten?
Laatste update: 26-02-2026
Onderhandelen over vrede in het Midden-Oosten of Nederlandse acties moeten verantwoorden aan een buitenlandse regering. Het leven van een diplomaat is zelden saai. Bovendien is het een baan die slechts voor weinigen is weggelegd. In dit artikel ontdek je wat diplomatie is en waarom het belangrijk is.
Redacteur: Marjolein Koster
Wat is diplomatie?
Diplomatie wordt vaak uitgelegd als het officiële overleg tussen twee staten of regeringen. Diplomaten zijn ambtenaren van de overheid die relaties met andere landen onderhouden, daarbij vertegenwoordigen zij de belangen van het land waarvoor ze werken.
Overleg tussen landen kan over van alles gaan: conflict, handel, milieu. Omdat de ambassade de Nederlandse vertegenwoordiging is moet die een goede indruk achterlaten. Het consulaat is onderdeel van een ambassade. Waar de ambassade voor officiële afspraken is, focust het consulaat zich meer op eigen burgers. Daar kan je terecht als bijvoorbeeld je paspoort verliest in het buitenland. In deze video zie je het Nederlandse visitekaartje in Moskou.
De residentie, de woning van de ambassadeur, is een visitekaartje van Nederland in het buitenland en wordt ook vaak gebruikt voor diplomatieke bijeenkomsten. Bekijk de hele uitzending van Floortje en de ambassadeurs hier op NPO Start.
Voor internationaal overleg zijn diplomaten de ‘ogen en oren’ in het buitenland. De ambassadeur is de hoogste en bekendste diplomaat. Er zijn Nederlandse ambassadeurs in allerlei landen, van Frankrijk tot Canada. Een ambassade in het buitenland is niet vanzelfsprekend. Toch kan het belangrijk zijn de diplomatieke relatie te onderhouden door ergens wel een ambassade te hebben, zoals in Rusland. In deze video vertelt de ambassadeur in Rusland over het werk in Moskou in 2018 en waarom die ambassade belangrijk blijft ondanks conflict.
Ambassadeur Jones-Bos heeft een ingewikkelde taak in Rusland, omdat de relatie met het land niet altijd goed loopt. Bekijk de aflevering van Floortje en de Ambassadeurs hier.
Heel soms kan een diplomaat ook de belangen van een land vertegenwoordigen bij een internationale organisatie, bijvoorbeeld de NAVO, de Verenigde Naties (VN) of de Europese Unie (EU). Een diplomaat die daar werkt noemen we ook wel een permanente vertegenwoordiger.
Voor internationale organisaties kunnen diplomaten op tijdelijke missies gaan. Ook dan hebben we het over diplomatie. Bijvoorbeeld wanneer de EU of de VN een afgevaardigde naar een conflictgebied stuurt om daar te bemiddelen tussen de strijdende partijen, dit heet ook wel een gezant. Deze gezant vertegenwoordigt dan niet een specifiek land, maar werkt namens een groep landen. Naast haar werk bij D66 is Sigrid Kaag een bekende VN-gezant in oorlogsgebieden in het Midden-Oosten. Tijdens de Israëlische oorlog in Gaza was ze zelfs speciaal gezant van de VN, waar het haar taak was voor vrede en wederopbouw te zorgen in Gaza. In deze video vertelt ze waarom dit niet gelukt is.
Sigrid Kaag was speciaal VN-gezant in Gaza. Haar missie om vrede en wederopbouw te onderhandelen is mislukt. Hier vertelt ze waarom haar diplomatieke werk niet gelukt is. Bekijk de hele uitzending van Buitenhof hier.
Diplomatie wordt vooral zichtbaar en belangrijk op het moment dat er een probleem of conflict is tussen de twee landen of groepen landen. Als het iemand lukt om een conflict tot een goed einde te leiden wordt wel gesproken van een topdiplomaat. Topdiplomaten zien dat diplomatie goed werkt wanneer de uitkomst gunstig is voor alle partijen en op de lange termijn goed werkt. Hieronder zie je een aantal topdiplomaten of momenten waarop diplomatie een belangrijke rol speelde.
Belangrijke diplomatieke momenten in Nederland
Wat doet een diplomaat?
Als diplomaat word je uitgezonden naar het buitenland om daar de belangen van een land te behartigen. Een diplomaat houdt zich bijvoorbeeld bezig met economie en handel, ontwikkelingssamenwerking, politieke relaties en culturele uitwisseling. Je gaat bijvoorbeeld op bezoek bij het bedrijfsleven en ministeries om invoerrechten te versoepelen en zo de handel tussen landen te verbeteren. Het is dus een politieke taak
Daarnaast houden ambassades zich met kleinere projecten bezig. Bijvoorbeeld de lobby voor een Nederlandse documentaire op een filmfestival, een fietstocht om Nederlandse fietsmerken te promoten of het openen van een school voor vluchtelingenkinderen die gefinancierd is met Nederlands geld.
De dagelijkse bezigheden van ambassadeurs zijn vaak ceremonieel en symbolisch. Spannender wordt het wanneer de diplomatieke relaties niet soepel verlopen omdat overheden het niet met elkaar eens zijn of wanneer landen internationale afspraken niet nakomen. De onderhandelingen moeten dan op een diplomatieke manier gebeuren: de kunst is om op een voorzichtige manier de ander te overtuigen dat jouw belang ook het belang van de tegenpartij én het algemeen belang dient.
Werkzaamheden ambassadeur
In de praktijk praten diplomaten dus veel met elkaar, zoals bij lobbyen. Ambassadeurs drinken af en toe een biertje met elkaar en moeten veel oog hebben voor de onderlinge culturele verschillen. Nederlanders staan bekend als een volk dat erg direct is en graag snel ter zake komt. Voor mensen die dat niet gewend zijn komt dat bot over. In veel andere culturen is het gebruikelijker eerst elkaars vertrouwen te winnen voordat er afspraken gemaakt worden, bijvoorbeeld door regelmatig koffie of thee te drinken. Het is de taak van een ambassadeur daarin een goede balans te vinden.
Diplomaten zijn ‘onschendbaar’. Dat betekent dat een diplomaat niet gearresteerd kan worden in het gastland en je niet zomaar een ambassade binnen mag. Zo kan een corrupt bewind geen invloed uitoefenen op diplomatieke besluitvorming. Maar diplomaten mogen niet zomaar de wet overtreden: ze kunnen alleen niet opgepakt worden in het land waar ze als diplomaat werken. Mocht er toch iets gebeuren, dan kan het gastland eisen dat het thuisland de immuniteit opheft.
Hoe word je diplomaat?
Er is niet één weg naar het beroep van diplomaat, maar in Nederland is het 'diplomatenklasje' van het ministerie van Buitenlandse Zaken de meest gangbare. Je moet een academische vooropleiding gehad hebben en je moet veel talen spreken. Naast Nederlands en Engels moet je minimaal een derde taal beheersen en dat moet dan Duits, Frans, Spaans, Arabisch, Chinees of Russisch zijn. Als je eerder in het buitenland hebt gewoond of gewerkt is dat een voordeel en vanzelfsprekend heb je veel interesse in geopolitieke ontwikkelingen. Verder moet een diplomaat communicatief erg sterk zijn en goed kunnen netwerken.
Het diplomatenklasje heeft een strenge selectieprocedure waarin allerlei vaardigheden worden getest. Jaarlijks melden zo’n 1.000 kandidaten zich aan, waaruit het ministerie maar 20 à 30 mensen selecteert. Het diplomatieke vak is dus maar voor weinigen weggelegd. Dat is een van de redenen dat het ambassadeurschap veel aanzien heeft.
Hoewel een expertise in een bepaalde taal of continent zeker belangrijk is, moet een diplomaat daarom ook een flexibele instelling hebben én stressbestendig zijn. In Nederland is het gebruikelijk dat een ambassadeur ongeveer elke vier jaar naar een ander land gaat, om zo een frisse kijk op de ontwikkelingen te behouden.
In het kort
Diplomatie is het overleg tussen twee groepen, vaak landen, om een bepaald doel te bereiken. De hoogste diplomaat is een ambassadeur. Hij vertegenwoordigt zijn land in het buitenland.
Een diplomaat behartigt belangen namens een land of een groep landen. Bijvoorbeeld om de economische relaties te bevorderen of om mensenrechten te verbeteren.
De meest gangbare route om in Nederland diplomaat te worden is door het diplomatenklasje van Buitenlandse Zaken te volgen.
Diplomatie is vooral belangrijk wanneer er een probleem is tussen twee internationale partijen. Diplomaten gaan dan op zoek naar een oplossing die voor beide partijen gunstig is.
Regelmatig zijn er diplomatieke rellen. Het duurt dan soms jaren voordat de relatie tussen twee landen weer is hersteld.
In een internationaal verdrag is vastgelegd dat diplomaten niet mogen worden vervolgd of gearresteerd. Dit is nodig zodat zij ongestoord hun werk kunnen doen. Wanneer een diplomaat de wet overtreedt, kan een land wel besluiten de samenwerking stop te zetten.
Geraadpleegde bronnen
En je weet het!
Anderen het laten weten?
