Hét kennisplatform van de NPO

Toegankelijkheid
dark webANP

Wat is het dark web?

Artikel
Het internet dat wij kennen, is slechts een klein deel van het gehele internet. Om de lagen van het web te omschrijven, wordt vaak een ijsberg als voorbeeld gebruikt. Het topje dat boven water uitsteekt staat voor het toegankelijke internet, en het reusachtige stuk onder water representeert het moeilijk bereikbare deep web. De duistere kant van het deep web wordt ook wel het dark web genoemd. Maar wat houdt dat precies in?

Wat is het verschil tussen deep web en dark web?

Wanneer je als internetgebruiker iets opzoekt met een zoekmachine, zoals Google, maak je gebruik van het surface web. Dit is het deel van het internet wat openbaar toegankelijk en vindbaar is voor elke gebruiker, waar iedereen dus zomaar op kan kijken. 

Maar het surface web is maar een deel van alles wat online staat. Naast het surface web heb je het deep web. Dit zijn alle pagina's die een gewone zoekmachine niet . Het deep web bewaart vooral gevoelige, maar onschuldige informatie. Denk bijvoorbeeld aan inloggegevens of overheidsdata, maar ook aan academische, medische en militaire .

Deze informatie zit bij wijze van spreken 'diep' verstopt in het internet. Het is alleen toegankelijk voor personen die in het bezit zijn van het exacte webadres of een gebruikersnaam met wachtwoord. Bijvoorbeeld bij internetbankieren. Naar schatting neemt het deep web minstens 90% van het internet in beslag.

Naast deze genoemde onschuldige data die op het deep web staat, is ook het dark web hier onderdeel van. Dit lijkt qua werking op elkaar, maar het dark web is nog meer afgeschermd. Meestal kan je hier alleen met een speciale komen. Daarom wordt dit ook wel de derde laag van het internet genoemd. Het heet dark web, omdat het een hele duistere kant heeft. Dit is namelijk een paradijs voor mensen die illegaal handelen in wapens, drugs en kinderporno.

Het kopen van illegale wapens op het dark web gaat heel gemakkelijk. In Nederland wordt er veel geld verdiend met deze wapenhandel. 

Als je een kijkje wil nemen op het dark web, heb je dus een speciale software nodig. Via die software kan je op een speciale browser komen om sites op het dark web te bezoeken. De software die het meest wordt gebruikt is . Andere softwares zijn I2P of Freenet. Door het gebruik van zulke softwares ben je zo goed als onzichtbaar en lastig te traceren. Gegevens worden keer op keer - met een duur woord encryptie genoemd. Andere software is I2P of Freenet. 

darkwebANP

Via het TOR-netwerk kan het dark web worden bezocht.

Hoe is het dark web ontstaan?

The Onion Router is ontwikkeld door de informaticus Roger Dingledine, in opdracht van de Amerikaanse marine en de militaire onderzoeksdivisie Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA). Het doel van TOR is oorspronkelijk om de interne communicatie van Amerikaanse militairen te beveiligen.

Maar door de online anonimiteit van het dark web, is het langzaam maar zeker een voor criminelen geworden. In 2004 worden voor het TOR-netwerk zogenoemde hidden services (verborgen diensten) ontwikkeld; websites waar verschillende goederen en diensten op worden aangeboden. URL’s eindigen dan niet met .nl of .com, maar met .onion.

Sinds het ontstaan van deze hidden services zijn er al aardig wat websites met een illegaal randje uit de lucht gehaald. Een van de bekendste is de online zwarte markt Silk Road. Dit is jarenlang een illegale marktplaats die handelaren en kopers privacy en anonimiteit belooft. Hierdoor wordt het al snel een markt voor onder andere drugs, wapens, gestolen financiële gegevens of andere illegale diensten. Silk Road heeft op zijn hoogtepunt een omzet van maar liefst één miljard dollar.

In 2013 sluit de FBI de website en arresteert oprichter Ross Ulbricht, die een levenslange gevangenisstraf krijgt. Ook een Nederlandse drugsdealer krijgt in de VS 10 jaar cel vanwege het verhandelen van drugs op Silk Road. 

Mannen met borden: Web hosting is not a crimeANP

Supporters van Ross Ulbricht, oprichter van het online drugsimperium Silk Road, protesteren tegen het proces van Ulbricht. Omdat levenslang als een te zware straf wordt gezien.

Er volgen meer vergelijkbare netwerken. Zo haalt de FBI in juli 2017 de site  Alphabay offline, wat ook een illegale marktplaats is. Rond dezelfde tijd wordt ook het drugsnetwerk Hansa Market in Nederland aangepakt. De Nederlandse politie heeft deze marktplaats zelfs tijdelijk in het geheim overgenomen:

De Nederlandse politie heeft in samenwerking met de FBI de eigenaren van Hansa Market in de val weten te lokken. 

Wat is er te vinden op het dark web?

Naast drugs- en wapenhandel is het darkweb een plek waar jaarlijks miljoenen gestolen identiteitsgegevens worden doorverkocht of valse identiteitsbewijzen en paspoorten verkrijgbaar zijn. Verder zijn er veel voorbeelden bekend rondom verkoop van en andere illegale goederen en diensten, zoals het laten hacken van iemands apparaten.

Daarnaast staat het dark web bekend om kinderpornografie of andere vormen van seksueel misbruik met schadelijke inhoud, zoals rondom dieren. Verder bestaan er verhalen over orgaanhandel, het inhuren van huurmoordenaars en het bekijken van zogeheten . Maar dit is moeilijk te bewijzen en kan ook om oplichting gaan. 

Daarnaast heeft het dark web ook goede en nuttige kanten. Mensen kunnen er bijvoorbeeld anoniem informatie delen zonder dat anderen makkelijk kunnen zien wie ze zijn. Dit is handig voor journalisten, mensenrechtenactivisten, overheidsinstanties, klokkenluiders en mensen die tegen hun regering protesteren. Ook kunnen mensen in landen waar bepaalde websites en nieuwsberichten worden geblokkeerd, via het dark web toch deze informatie bekijken. Het dark web kan dus helpen bij het beschermen van privacy en vrijheid van meningsuiting.

Waarom zijn criminelen moeilijk op te sporen op het dark web?

Het is vaak moeilijk te bewijzen wat er precies gebeurt op het dark web en nog moeilijker om daders op te sporen, vanwege de anonimiteit. Daarom kost het overheden en geheime diensten veel moeite om criminelen op te sporen, zolang ze anoniem kunnen blijven en geen fouten maken. En als een zwarte markt wordt opgerold, duiken vaak andere illegale handelaren op. Toch boeken de geheime diensten, politie en overheid wel vooruitgang met het ontmantelen van beruchte hidden services. En zoals in de voorbeelden hierboven is de opsporing niet helemaal onmogelijk. 

marktplaatsANP

Wilbert Paulissen, hoofd Landelijke Recherche, en cyberofficier Martijn Egberts lichten een groot internationaal onderzoek op het dark web toe.

Een effectieve manier zijn undercoveracties om gaten in de beveiliging te vinden of nieuwe technologie te ontwikkelen. Een voorbeeld hiervan is Memex, een onderzoeksprogramma van DARPA dat in 2018 is afgerond. Hiermee zijn technieken ontwikkeld om informatie op het deep en dark web beter te vinden en te onderzoeken. Dit wordt onder andere gebruikt om mensenhandel op te sporen. 

Waarom wordt het dark web niet uit de lucht gehaald?

Nu denk je misschien: waarom bestaat het dark web nog en wordt het met al die nadelen niet gewoon helemaal opgeheven? Nou, omdat dit onmogelijk is. TOR is een open netwerk en zolang het internet bestaat, bestaat het dark web daarom dus ook. En vanwege de positieve kanten die het dark web ook nog heeft, voor onder andere journalisten of mensen in landen met veel censuur, wordt het TOR-project nog steeds gefinancierd door de Amerikaanse en Zweedse overheid.

In wezen kan het dark web dus gezien worden als zegen en vloek. Aan de ene kant zorgt het voor belangrijke voordelen op gebied van privacy, vrijheid van meningsuiting en het vermeiden van censuur. Maar aan de andere kant maakt de anonimiteit zware criminaliteit mogelijk die moeilijk op te sporen is. 

In het kort
  • Het internet bestaat uit verschillende lagen. Er is het surface web (alles wat je zoekmachine kan vinden) en het deep web (alles wat je zoekmachine niet kan vinden). Binnen het deep web bevindt zich het dark web heet, met veel verborgen onderdelen.

  • Je hebt een speciale software om op het dark web terecht te komen, meestal het TOR-netwerk. Daarmee kan je op zogenoemde hidden services komen. Dit zijn websites waar verschillende spullen en diensten op worden aangeboden. URL’s eindigen dan niet met .nl of .com, maar met .onion.

  • Op het dark web is van alles te vinden, van drugs- en wapenhandel tot illegale pornografie. Er zijn verschillende voorbeelden van illegale marktplaatsen waar dit is aangeboden. 

  • Zolang criminelen anoniem kunnen blijven is het heel lastig hen op te sporen. Toch zijn er voorbeelden waar geheime diensten illegale marktplaatsen en daders onderscheppen en veroordelen. 

  • Daarnaast biedt het dark web ook positieve mogelijkheden voor onder andere mensenrechtenactivisten of journalisten. Ook helpt het mensen die in landen wonen met veel censuur. Via het dark web kunnen zij toch bepaalde websites en nieuwsberichten zien. 

  • Het dark web uit de lucht halen is onmogelijk. TOR is een open netwerk en zolang het internet bestaat, bestaat het dark web ook. 

En je weet het!

Anderen het laten weten?