Prinsjesdag_header
Wat gebeurt er eigenlijk allemaal op Prinsjesdag?

Dit jaar met een aangepast programma vanwege de coronacrisis, maar Prinsjesdag is en blijft een genot voor de liefhebber van pracht en praal, van tradities en van het Koninklijk Huis. Hoe lang bestaat Prinsjesdag al? En wat gebeurt er eigenlijk allemaal op deze derde dinsdag in september?

Prinsjesdag is de feestelijke opening van het nieuwe parlementaire jaar waar de plannen voor het komende jaar gepresenteerd worden. Het staatshoofd, op dit moment koning Willem-Alexander, leest de troonrede voor aan de genodigden die zich voor de gelegenheid chic hebben aangekleed. Daarna gaat de minister van Financiën met zijn ‘koffertje’ naar de Tweede Kamer om daar de Miljoenennota en de Rijksbegroting voor het komende jaar te overhandigen aan de voorzitter. Tijdens de algemene politieke beschouwingen die daarop volgen bespreekt de Tweede Kamer deze begroting.

In de Troonrede spreekt het hoofd van de regering (de koning) beschouwingen over het afgelopen jaar uit en staan de plannen van de regering voor de komende periode.

In de Rijksbegroting staan alle verwachte inkomsten en uitgaven van de overheid. De Miljoenennota geeft een toelichting op de plannen en informatie over de economische en financiële situatie van het land.

Tradities Prinsjesdag

Koets
Dit jaar niet, maar traditioneel is er op Prinsjesdag een rijtocht die van Noordeinde via het Lange Voorhout en de Korte Vijverberg naar het Binnenhof voert.
Toeschouwers
Langs de route staan normaliter veel toeschouwers. Dit zijn meestal liefhebbers van het koninklijk huis. Sommigen zijn er al vroeg bij om een mooi plekje te bemachtigen.
Troonrede
In de Troonrede geeft het regeringshoofd zijn beschouwingen over het afgelopen jaar en blikt hij vooruit op het komende jaar.
Ridderzaal
De Troonrede wordt voorgelezen in de Ridderzaal. Dit is al traditie sinds 1904. Dit jaar is de Grote Kerk het decor omdat daar beter 1,5 meter afstand kan worden gehouden.
Balkonscène
Na het voorlezen van de troonrede is er traditioneel de balkonscène op Paleis Noordeinde, waarbij de leden van het koninklijk huis naar het publiek zwaaien.

Prinsjesdag kent een lange geschiedenis en staat bol van tradities. Het voorlezen van de troonrede gebeurt sinds 1814. Vanaf 1887 valt Prinsjesdag structureel op de derde dinsdag van september. Het ‘koffertje’ speelt sinds 1946 een belangrijke rol op deze dag en de tocht met de Gouden Koets stamt uit 1903. Een traditie die ter discussie staat vanwege de panelen op het rijtuig waarop afbeeldingen staan die ons koloniale verleden eren. Of de in restauratie zijnde koets nog terugkeert is de vraag. 

De derde dinsdag in september is doorspekt met tradities van 200 jaar oud. Paarden, lakeien en natuurlijk de Gouden Koets.

De naam Prinsjesdag is al in de achttiende eeuw bij stadhouder prins Willem V. in zwang. Oranjegezinden vieren verjaardagen als de zijne en andere verjaardagen van de prinsen van het Huis van Oranje uitbundig en hun feestelijk uitgedoste kinderen worden 'prinsjes' genoemd. Veel later keert de naam Prinsjesdag weer terug en draagt de opening van het parlementaire jaar sinds 1930 officieel de naam Prinsjesdag.

Zoals te zien in dit Polygoonjournaal uit 1950 is er sindsdien weinig veranderd aan de tradities van Prinsjesdag.

Het is een dag waar ook liefhebbers van de monarchie en het Koninklijk Huis naar uitkijken en van genieten. Mensen kleden zich chic. Het publiek langs de route juicht - anders dan dit jaar vanwege de coronamaatregelen - de koninklijke stoet enthousiast toe en de koning en koningin wuiven vriendelijk terug naar de duizenden toeschouwers. De paarden en lakeien lopen in keurige strakke rijen en het taalgebruik tijdens de ceremonie is deftig.

Hoedjesparade

Erica Terpstra
Toenmalig Tweede Kamerlid Erica Terpstra begint de hoedjestraditie in 1977. Zij vindt het jammer dat de vrouwen opgaan in de grijze massa en wil ter ere van koningin Juliana ook een hoed dragen.
Chantal Gill'ard
Met deze hoed benadrukt PvdA-Kamerlid Chantal Gill'ard de relatie tussen Suriname en Nederland.
Helma Neppérus
In 2010 valt Prinsjesdag tegelijk met de International Dag voor de Vrede. Verschillende politici spelen hier op in, zoals Helma Neppérus van de VVD. De duiven op haar hoed zijn een echte blikvanger die dag.
Marianne Thieme
Met de keuze voor deze jurk laat Marianne Thieme duidelijk zien tegen TTIP, een gepland vrijhandelsakkoord tussen de EU en de VS, te zijn. De voorvrouw van de Partij voor de Dieren maakt er traditie van elk jaar met haar hoed én kleding een statement te maken.
Carla Dik-Faber
Carla Dik-Faber draagt een outfit gemaakt van oude marine-uniformen, oude visnetten, opgevist plastic en stukjes visleer. Hiermee toont zij aan dat ze duurzame visserij steunt.
Krista van Velzen
Dat niet alleen vrouwen een hoedje kunnen dragen op Prinsjesdag bewijst SP-Kamerlid Harry van Bommel. Zijn hoed verwijst naar Robin Hood, die steelt van de rijken en geeft aan de armen. Zijn collega Krista van Velzen protesteert met haar hoed gemaakt van autobanden tegen het eenzijdige asfaltbeleid van het kabinet.
Sabine Uitslag
Prinsjesdag is ook een uitstekende gelegenheid voor ontwerpers om uit te pakken. De hoed die CDA-Kamerlid Sabine uitslag draagt is van Frans Molenaar.
Jette Klijnsma
Jette Klijnsma draagt een hoed uit de collectie van Theater Instituut Nederland. De PvdA-politica laat hiermee zien tegen de bezuinigingen op de culturele sector te zijn.

Vrouwelijke leden van de Tweede Kamer gebruiken Prinsjesdag ook vaak om met hun kleding, en dan vooral de hoedjes, op te vallen. Erica Terpstra, voormalig VVD-Kamerlid, begint met deze traditie. In 1977 woont zij de troonrede bij en het verbaast haar dat vrouwen tijdens deze officiële gelegenheid niet, net als de koningin, een hoed dragen. “Als je in Den Haag op Prinsjesdag geen hoed draagt, wanneer dan wél?” Sindsdien is de hoedenparade van de genodigden het meest besproken onderdeel van Prinsjesdag.

En je weet het!

Anderen het laten weten?

auteur

Door Marjolein Koster

Redacteur