Waarom moeten we steeds langer doorwerken?
Waarom moeten we steeds langer doorwerken?
Laatste update: 06-02-2026
Lange tijd kon iedereen op z’n 65ste stoppen met werken en van z’n oude dag genieten. Je ontvangt dan van de overheid elke maand de AOW-uitkering, dat is onderdeel van je pensioen. Wie werkt, betaalt mee aan de AOW van de generatie die op dat moment met pensioen is. Maar doordat we gemiddeld ouder worden, wordt dit systeem duurder. Daarom gaat de AOW-leeftijd omhoog. In dit artikel leggen we uit hoe dat precies zit.
Wat is AOW?
Als je de AOW-leeftijd bereikt, krijg je een basisuitkering van de overheid. Dat heet de AOW (Algemene Ouderdomswet). Je bouwt vanzelf AOW op als je in Nederland woont of werkt. Daar hoef je verder niets voor te doen.
Is je AOW hetzelfde als je pensioen?
Je pensioen kan uit verschillende delen bestaan. Het eerste deel is de AOW, die is er voor iedereen. Het tweede deel is een extra pensioen die je vaak opbouwt als je in loondienst hebt gewerkt. Verder kan je je pensioen zelf nog aanvullen, bijvoorbeeld door te sparen of beleggen. In dit artikel lees je meer over het Nederlandse pensioenstelsel.
Begin jaren 50 betekent oud worden voor veel mensen arm worden. Als je niet meer kan werken verdien je niks en voor altijd doorwerken is niet te doen. We moeten zelf betalen voor ons ‘pensioen’, bijvoorbeeld met spaargeld. Of doordat kinderen het levensonderhoud van hun (inmiddels gepensioneerde) ouders betalen. Dat leidt tot grote ongelijkheid. Want sommige mensen kunnen iets opzij leggen voor later, maar anderen niet. Daarom krijgt iedereen boven de 65 jaar vanaf 1957 een gelijk basisinkomen: de AOW.
“Mijn opa kon ineens cadeautjes voor ons kopen”, vertelt Riek Lem. De hele aflevering zien van Kasboekje van Nederland? Kijk op NPO Start.
De AOW-uitkering is gekoppeld aan het netto minimumloon. Dat betekent dat je AOW-uitkering een bepaald percentage van het netto minimumloon is, bijvoorbeeld 50% of 70%. Het maakt voor de AOW niet uit of je een hoog salaris hebt gehad en of je veel spaargeld hebt. Iedereen krijgt in principe hetzelfde bedrag. Wel krijg je minder als je samenwoont, omdat het idee is dat je dan vaste lasten kan delen en daardoor dus minder geld nodig hebt. Ook krijg je minder als je een periode in het buitenland hebt gewoond.
Het geld voor de AOW-uitkeringen komt uit twee potjes. Als je in loondienst bent, betaal je loonheffing. Dat is een verplicht bedrag dat je werkgever elke maand namens jou betaalt als belasting en voor premies van verzekeringen, zoals de AOW. Dit gebruikt de overheid om de AOW van te betalen. Maar de opbrengst hiervan is nog niet genoeg. Daarom wordt dit aangevuld met geld uit een tweede potje: de algemene belastinginkomsten.
Waarom gaat de AOW-leeftijd omhoog?
Werkenden betalen de AOW van de generatie die op dat moment met pensioen is. Zo’n systeem heet een omslagstelsel. Dat werkt goed als er meer werkenden zijn dan gepensioneerden. Maar omdat de gemiddelde leeftijd stijgt, hebben we steeds minder werkenden en steeds meer gepensioneerden. Daardoor wordt dit systeem steeds duurder. In andere woorden:
- Meer mensen ontvangen AOW.
- Ze ontvangen de AOW vaak langer dan vroeger.
- En er zijn minder werkenden die hiervoor betalen.
Om de AOW betaalbaar te houden, kondigt het CDA in de verkiezingscampagne van 1994 aan de AOW te willen bevriezen. Dat zou betekenen dat het bedrag niet meer meestijgt met de inflatie. Het idee valt in slechte aarde bij sommige ouderen. De hele aflevering zien? Kijk op AndereTijden.nl
Om dat op te lossen, wil de overheid de AOW-leeftijd verhogen. Daarmee slaan ze twee vliegen in één klap: er zijn meer mensen die werken en dus AOW-premie betalen, en minder mensen die AOW ontvangen.
Er zijn veel tegenstanders, maar vanwege een economische crisis voert het kabinet de maatregel uiteindelijk toch door in 2012. De AOW-leeftijd gaat omhoog en gaat uiteindelijk ook meebewegen met de gemiddelde levensverwachting. In kleine stapjes van een aantal maanden willen ze de AOW-leeftijd steeds iets verhogen. Op deze site kan je zien wat jouw (verwachte) AOW-leeftijd is.
Het heeft meer dan 20 jaar geduurd om deze verhoging rond te krijgen. Veel mensen willen niet langer doorwerken. Ook heeft een groep altijd te horen gekregen dat ze met hun 65ste met pensioen zouden kunnen en valt dat nu toch tegen. Daarnaast kan het lastig zijn voor 55+’ers om aan een nieuwe baan te komen, onder andere door vooroordelen bij werkgevers.
Het verhogen van de AOW-leeftijd levert veel weerstand op van onder andere vakbonden. Met alle betrokken partijen wordt jarenlang onderhandeld om tot een nieuw pensioenakkoord te komen. Deze gaat niet alleen over de AOW, maar over het gehele pensioenstelsel. Wel maken ze ook beslissingen over de AOW. Zo spreken ze af dat de AOW-leeftijd minder snel wordt verhoogd dan eerst het plan was. Ook moet de overheid minimaal 5 jaar van tevoren bekendmaken wat de AOW-leeftijd wordt. Vijf jaar voordat je AOW krijgt, weet je dus op welke leeftijd je AOW precies ingaat zodat je je daarop kan voorbereiden. Vanaf 1 juli 2023 is de nieuwe pensioenwet ingegaan.
Begin 2026 zorgt de nieuwe minderheidscoalitie van D66, CDA en VVD opnieuw voor opschudding. In hun coalitieakkoord staat het plan om de AOW-leeftijd sneller te verhogen. Dit leidt tot veel kritiek van oppositiepartijen en partijen die betrokken zijn geweest bij de pensioenonderhandelingen.
Wat ooit begon als een vaste eindstreep op 65 jaar, wordt nu steeds iets later. Het is dus nog maar de vraag wanneer je uiteindelijk van je pensioen kan genieten.
In het kort:
Als je de AOW-leeftijd bereikt, krijg je een basisuitkering van de overheid. Dat heet de AOW (Algemene Ouderdomswet).
Wie werkt, betaalt mee aan de AOW van de generatie die op dat moment met pensioen is. Dit systeem heet een omslagstelsel.
Dit omslagstelsel is steeds lastiger te betalen. Het aantal werkende Nederlanders wordt namelijk kleiner, terwijl het aantal gepensioneerden toeneemt.
Vanaf 2012 gaat de AOW-leeftijd daarom in stapjes omhoog van 65 naar 67. Er zijn veel tegenstanders, maar vanwege de economische crisis voert het kabinet de maatregel toch door. Het geld voor de pensioenen raakt anders op.
Geraadpleegde bronnen
En je weet het!
Anderen het laten weten?