Wat is ivf?
Wat is ivf?
Laatste update: 27-02-2026
Lang was er voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen geen oplossing. Ze bleven vaak kinderloos. Totdat ivf daar eind jaren 70 verandering in bracht: zaadcellen en eicellen worden in een laboratorium bij elkaar gebracht. Als het eitje bevrucht is, stop je het terug in de baarmoeder. In dit artikel lees je meer over de geschiedenis van ivf en hoe een ivf-behandeling eigenlijk gaat.
Redacteur: Larissa Pans
Wie was de eerste ivf-baby?
De Engelse Louise Brown is de allereerste ivf-baby. Haar geboorte op 26 juli 1978 is wereldnieuws. In de jaren 70 is er maar op vier plekken in de hele wereld onderzoek naar de mogelijkheden van kunstmatige bevruchting, ook wel reageerbuisbevruchting genoemd. Engeland is één van die plekken. De ouders van ivf-baby Louise Brown zijn John en Lesley Brown, een doorsnee getrouwd stel: hij is vrachtwagenchauffeur, zij huisvrouw. Ze willen graag kinderen, maar het lukt maar niet. Als twee Engelse medici proefpersonen zoeken voor hun experimenten met reageerbuisbevruchting wil het echtpaar-Brown dat dolgraag proberen. Ze worden geselecteerd en horen bij de eerste groep kandidaten.
De slagingskansen van ivf zijn in die eerste jaren erg laag. Vele stellen proberen zwanger te raken via ivf, maar het succespercentage is 2 tot 3% in de beginjaren. Het is een gelukstreffer als een vrouw zwanger raakt na ivf.
Een paar jaar later is ook de eerste Nederlandse ivf-baby een feit. Stefanie Li, dochter van een Chinees-Nederlands echtpaar, wordt op 15 mei 1983 geboren. Het echtpaar is één van de 25 paren die behandeld worden door gynaecoloog Bert Alberda en fysioloog Gerard Zeilmaker. De twee medici zoeken in 1982 ongewenst kinderloze stellen die willen meewerken aan de experimentele ivf-behandelingen in het Rotterdamse Dijkzigt Ziekenhuis waar ze werken. Honderden brieven komen binnen, waarin mensen pagina’s volschrijven over het diepe verdriet dat hun kinderloosheid veroorzaakt. Het leed van ongewenste kinderloosheid en de impact die het heeft op de levens van mensen, blijkt veel groter dan gedacht.
Waarom was er zoveel verzet tegen ivf?
Er is in het begin veel maatschappelijk verzet tegen kunstmatige bevruchting. Er komt kritiek van onder andere de kerk en medici. Veel gelovigen vinden voortplanting een taak van God. Veel medici geloven in de begintijd niet dat het ivf-experiment tot een gezonde baby zal leiden. Daar moest toch geen kostbaar onderzoeksgeld of budget voor de gezondheidszorg aan besteed worden? Als ivf eenmaal lukt, zien velen toch in hoe waardevol deze uitvinding is voor mensen met een sterke kinderwens die niet zwanger kunnen worden.
Een vrouwenarts van het katholieke Sint Radboud Ziekenhuis in Nijmegen gaat tegen de leer van de katholieke kerk in en helpt echtparen met een kinderwens.
Inmiddels is ivf in Nederland een breed geaccepteerde medische behandeling.
Hoe werkt een ivf-behandeling?
Reageerbuisbevruchting of proefbuisbevruchting heet later in-vitrofertilisatie (ivf). Letterlijk betekent dat ‘in glas bevruchting’. De Nederlandse gynaecoloog Alberda noemt het principe van ivf “heel simpel”:
Zaadje en eitje bij elkaar brengen en als het bevrucht is, stop je het snel terug in de baarmoeder.
Gynaecoloog Bert Alberda
Injectie van een zaadcel in een eicel.
Als je een ivf-behandeling krijgt, start je met hormoonstimulatie. Je krijgt dan hormonen waarmee je jezelf moet injecteren. Die moeten ervoor zorgen dat er meerdere eicellen rijpen. Als dat is gelukt, worden de eicellen met een dunne holle naald (punctie) uit je eierstokken gehaald. Dit heet een punctie. Daarna brengen ze in een laboratorium dus de eicellen en zaadcellen samen. Bij 'gewone' ivf doen ze deze samen in een schaaltje. Bij icsi wordt er een zaadcel in een eicel ingebracht. Daarna is het afwachten of er eicellen bevrucht raken.
Zodra een eicel bevrucht is, moet het zich gaan delen en ontwikkelen tot een meercellig embryo. Dit duurt een aantal dagen. Gaat dit goed, dan wordt het embryo in de baarmoeder geplaatst via een slangetje. Daarna is het afwachten of je zwanger bent geworden. Als er meerdere embryo’s zijn ontstaan, kan een deel soms ingevroren worden (deze worden ook wel cryo's genoemd) en eventueel later gebruikt worden.
Het lukt lang niet altijd om zwanger te worden. De gemiddelde slagingskans ligt rond de 25% per behandeling.
Het televisieprogramma Hoe bevalt Nederland? uit 2001 volgt Jolanda Strootman bij haar eerste ivf-behandelingen.
In het kort:
In de zomer van 1978 wordt de allereerste IVF-baby geboren: de Engelse Louise Brown.
Bij een ivf-behandeling vindt de bevruchting van één of meerdere eicellen buiten het lichaam plaats. Na de bevruchting worden de eicellen teruggeplaatst in de baarmoeder.
Hoewel er eerst veel kritiek is van onder andere de kerk en medici, is IVF inmiddels een breed geaccepteerde vruchtbaarheidsbehandeling geworden.
En je weet het!
Anderen het laten weten?
