Hoe formeren partijen een kabinet?

... en je weet het

1_formatie_header

Hoe formeren partijen een kabinet?

2_formatie_tafel

Na de verkiezingen komt altijd de formatie.

Tijdens de formatie zoeken politieke partijen naar manieren om samen te werken.
Het doel van de formatie is een regeerakkoord maken en een coalitie vormen.
De partij die de verkiezingen gewonnen heeft, en dus de grootste is, mag beginnen met de formatie.

In 2017 krijgt de VVD de meeste stemmen. De PvdA verliest.

2Doc 'Het Gedoogdrama'
BNNVARA

Formeren is onderhandelen. Een partij wil misschien wel met de ene, maar niet als een andere partij meedoet. Of alleen als bepaalde thema’s in het regeerakkoord komen. Daarom draait het tijdens de formatie om praten, praten, praten.

Bij de formatie zoeken partijen naar overeenkomsten. Maar ze moeten elkaar ook wat gunnen.

1:17 min

Bijna alle partijen willen graag betrokken worden bij de formatie.

Want in een coalitie heb je als partij de meeste kans om je ideeën waar te maken.

De coalitiepartijen leveren namelijk de ministers, en ook de minister-president. Zij besturen het land: ze maken regels, bedenken nieuwe wetten en stellen de begroting vast.

Kom je als partij niet in de coalitie, dan ga je naar de oppositie. Oppositiepartijen hebben minder directe invloed op de besluitvorming.

De formatie in 1977 gaat moeizaam. De grootste partij PvdA lukt het niet om in de regering te komen. Lijsttrekker Joop den Uyl gaat dus de oppositie in.

1:20 min

Er zijn verschillende fases in de formatie:

  • Verkenning: De verkenner praat met partijen om opties te onderzoeken..
  • Informatie: Een informateur kijkt welke partijen een nieuw kabinet kunnen vormen en spreekt met hen een eerste regeerakkoord af.
  • Formatie: De formateur stelt het kabinet samen.
  • Regeringsverklaring: De leden van het nieuwe kabinet stellen een regeringsverklaring op.
Het grootste deel van de formatie gebeurt achter gesloten deuren, in het geheim. Journalisten proberen toch informatie los te krijgen.

1:52 min

“De formatie is het zwarte gat van de Nederlandse democratie”

Documentairemaker Frénk van der Linden
M, BNNVARA, 2021

Formaties kunnen lang duren. Soms lijkt het alsof partijen eruit zijn, maar stapt een partij toch uit de samenwerking. Dan moet een informateur opnieuw beginnen. De langste formatie in Nederland was in 2017 en duurde 225 dagen.

Na meerdere pogingen mislukt de formatie tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Ze worden het niet eens over plannen rond vluchtelingen.

1:52 min

Na een formatie begint het echte werk.

De ministerploeg wordt beëdigd en dan ze kunnen aan de slag.

En je weet het!

Zo werkt een formatie.

auteur

Door Paul Koster

Redacteur

Ook interessant

om te weten

Wil je nog meer?

Blijf op de hoogte met de
wekelijkse nieuwsbrief
Volg NPO Kennis op: