Wat is etnisch profileren?

Net in Nederland

Laatste update: 01-09-2025

Etnisch profileren is het gebruik van criteria - zoals huidskleur, nationaliteit, ras, taal of religie - bij opsporing of handhaving, terwijl dit objectief niet kan worden gerechtvaardigd.

Het is in strijd met de mensenrechten en met artikel 1 van de Grondwet: "Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, politieke gezindheid, levensovertuiging, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan."

Het aantal klachten over etnisch profileren door de politie neemt laatste jaren toe, bijvoorbeeld een forse stijging in de eerste 9 maanden van 2020.

Er zijn 168 klachten binnengekomen, ten opzichte van 135 over heel 2019. Dat is een stijging van bijna 25 procent.

De cijfers zijn niet volledig. Er zijn er ook burgers die geen klacht indienen bij de politie, omdat ze denken dat de politie er niets mee doet.

PauwBNN VARA

“Het wordt afgedaan als een gevoel of incident. Maar hoeveel incidenten moeten er plaatsvinden om aan te tonen dat het echt een probleem is binnen de politie?”

Veel mensen wantrouwen de politie.

Uit een enquête van Bureau Beke in 2019, bleek dat meer dan de helft van de Amsterdammers die in contact kwam met de politie, het gevoel had dat afkomst, huidskleur of uiterlijk een rol speelde bij de keuze om hen aan te spreken.

Gemiddeld gaven de respondenten het contact met de politie een 6,5 als cijfer. Mensen met een niet-westerse migratieachtergrond gaven het laagste cijfer voor politiegedrag.

NieuwsuurNTR

De politieagenten zijn waakzaam en dienstbaar voor de rechtsstaat. En ze moeten letten op gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid.

Het komt niet alleen voor bij de politie. Ook de Belastingdienst doet dit.

Zo blijkt uit de toeslagenaffaire dat ruim 11.000 mensen door de Belastingdienst strenger zijn gecontroleerd dan andere Nederlanders. Bijvoorbeeld mensen met een dubbele nationaliteit.

Ik vind dit ernstig. Het kan niet, het mag niet. Het is een klap in het gezicht van de samenleving.
Renske Leijten
Tweede Kamerlid SP

JournaalNOS

Volgens de organisatie Controle Alt Delete zijn er nog veel meer overheidsinstanties die etnisch profileren:

Alle instanties zullen zeggen: etnisch profileren mag niet gebeuren. Maar dat is niet genoeg. Je moet ervoor zorgen dat het niet gebéurt.
Reinier van Zutphen
Nationale Ombudsman

De rechtbank in Den Haag oordeelde dat de Koninklijke Marechaussee mensen niet meer mocht controleren op basis van huidskleur.

Ken je rechten en plichten met de politie volgens Amnesty:

Je mag gaan en staan waar je wilt.
In specifieke situaties mag de politie om jouw ID vragen.
Maar daar moet wel een goede reden voor zijn.
Reden kan zijn dat je een verdachte of getuige bent of dat je voor overlast zorgt.

Wat moet je doen als de politie je op straat controleert en je om je ID vraagt?

Let op je houding. Blijf rustig, maak oogcontact. Beantwoord vragen.
Stel kritische vragen: waarom ben ik staande gehouden? Word ik ergens van verdacht?
Begin meteen met filmen. Je mag in alle openbare ruimtes filmen maar hinder de politie niet.

Wat kan je doen tegen etnisch profileren?

Melding doen bij Controle Alt Delete.
Dien een klacht in bij de politie.
Meld het bij een antidiscriminatiebureau. Zij kunnen helpen. Zie: www.discriminatie.nl.
Je kan aangifte doen. Zoek daarvoor advies van een advocaat.